Świadomość obywatelska i przygotowanie społeczne jako element strategicznej odporności państwa w warunkach zagrożenia
Słowa kluczowe:
świadomość obywatelska, edukacja obronna, organizacje proobronne, odporność społeczna, bezpieczeństwo narodoweAbstrakt
W obliczu rosnącej liczby zagrożeń militarnych i niemilitarnych państwa demokratyczne poszukują modeli budowy odporności, które uwzględniają aktywne zaangażowanie społeczeństwa. Polska, podobnie jak inne kraje regionu, rozwija wielopłaszczyznowy system kształtowania świadomości i kompetencji obronnych obywateli. Celem niniejszego opracowania jest analiza instytucjonalnych i społecznych mechanizmów wzmacniania przygotowania obronnego Polaków. Praca obejmuje przegląd ram prawnych (Konstytucja RP, ustawa o obronie Ojczyzny, ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej), systemów resortowych (MON, MSWiA, MEN, MNiSW) oraz działań oddolnych, realizowanych przez organizacje społeczne i edukacyjne. Szczególną uwagę poświęcono roli NGO i kampanii społecznych jako dopełnienia wysiłków instytucjonalnych. Analiza wykazuje, że mimo rozproszenia kompetencyjnego system stopniowo ewoluuje w kierunku kompleksowego modelu odporności społecznej.
Pobrania
Statystyki pobrań niedostępne.
Bibliografia
„Trenuj z wojskiem” – szkolenia wojskowe dla każdego, https://www.wojsko-polskie.pl/articles/tym-zyjemy-v/trenuj-z-wojskiem-szkolenia-wojskowe-dla-kazdego/.
Adamczewska M., Umowa proobronna a funkcjonowanie organizacji proobronnych w Polsce, „Przegląd Techniki Uzbrojenia” 167 nr 5/2023.
Aktualności, https://two.edu.pl/category/aktualnosci/.
Blinkiewicz A., Jeszcze więcej OPW w roku 2025, https://polska-zbrojna.pl/home/articleshow/43736?title=Jeszcze-wiecej-OPW-w-roku-2025.
Boysen J., Abwehrbereit? Zum Stand der Einsatzbereitschaft der Polnischen Armee Ende 2024, “Aus Polen-Analysen” nr 338 z dnia 03.12.2024.
Czuwaj w sieci!, https://zhp.pl/czuwaj-w-sieci-edukacja-cyberbezpieczenstwo-factchecking/.
Defence24 Days, https://defence24days.com/.
Działalność naukowa, https://www.srwo.org.pl/dzialalnosc-naukowa/.
Klein G., Kształtowanie wizerunku instytucji zapewniających bezpieczeństwo jako element polityki bezpieczeństwa państwa, „Colloquium” 1(53)/2024.
Kras T., Akcja informacyjno-edukacyjna: Tydzień dla Bezpieczeństwa, https://www.ko.rzeszow.pl/dla-dyrektora-i-nauczyciela/dla-dyrektora-i-nauczyciela-komunikaty/akcja-informacyjno-edukacyjna-tydzien-dla-bezpieczenstwa/.
Man J., Do akcji wyjeżdżają setki razy! Tak działa Grupa „Bizon” z Solca Kujawskiego, https://bydgoszcz.tvp.pl/84810456/solec-kujawski-grupa-ratownicza-bizon-praca.
Mróz-Jagiełło A., Adamczewska M., Zmiany w podejściu do organizacji proobronnych w Polsce w latach 2014-2024, „Rocznik Bezpieczeństwa Morskiego”, 2024, XVIII.
O nas, https://media.terytorialsi.wp.mil.pl/teczka-prasowa/o-nas.
Papier wszystko przyjmie: Realizm w ćwiczeniach obronnych i konsekwencje medialnych gier informacyjnych, https://obronanarodowa.pl/artykuly/papier-wszystko-przyjmie-realizm-w-cwiczeniach-obronnych-i-konsekwencje-medialnych-gier-informacyjnych/.
Parczewski R., Ślusakowicz S., ВІЙНА В УКРАЇНІ ТА ВИХОВАННЯ СУСПІЛЬСТВА, Вісник Черкаського національного університету імені Богдана Хмельницького, «Педагогічні науки», 2024, 3.
Pęksa M., Harcerskie Seminarium Bezpieczeństwa, https://stoleczna.zhp.pl/2025/harcerskie-seminarium-bezpieczenstwa/.
PISM Strategic Ark 2025, https://www.pism.pl/konferencje/pism-strategic-ark-2025.
Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla liceum, technikum i branżowej szkoły II stopnia, https://ore.edu.pl/2018/03/podstawa-programowa-ksztalcenia-ogolnego-dla-liceum-technikum-i-branzowej-szkoly-ii-stopnia/.
Podsumowanie roku szkoleniowego organizacji proobronnych, https://www.wojsko-polskie.pl/zostanzolnierzem/articles/aktualnosci/2-podsumowanie-roku-szkoleniowego-organizacji-proobronnych/.
Rejestracja: 4. Kongres sympatyków i członków oddziałów terenowych Combat Alert - cele i wyzwania, https://www.combatalert.com/2024/11/rejestracja-4-kongres-czonkow-oddziaow.html.
Sadowska A., Bezpłatne szkolenie proobronne dla mieszkańców Combat Alert, https://wio.waw.pl/artykul/bezplatne-szkolenie-n1285964.
Soboń A., Adamczewska M., Organizacje społeczne w realizacji zadań proobronnych, „Civitas et Lex” 2023, 1(37).
Trybuł-Klein W., Mróz-Jagiełło A., Strategiczne środowisko bezpieczeństwa Polski w ostatniej dekadzie, [w:] Epidemiologia i bezpieczeństwa CBRNE t. 4, Sweklej P., Mróz-Jagiełło A., Stempień J., Adamczewska M., Zielonka, 2025, s. 20.
Urych I., Youth and security. Theoretical and empirical aspects of military education in Poland, Akademia Sztuki Wojennej, Warszawa, 2022.
V edycja rządowego programu „Razem Bezpieczniej”, https://www.gov.pl/web/mswia/v-edycja-rzadowego-programu-razem-bezpieczniej.
Woźniak R., Optymalizacja procesu szkolenia praktycznego studentów programu edukacji wojskowej „Legia Akademicka” determinantem progresywności potencjału obronnego państwa, „Towarzystwo Wiedzy Obronnej” 2022, 278 nr. 1.
ŹRÓDŁA
SOURCES
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483, art. 85 ust. 1.
Ustawa z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, Dz.U. 2022 poz. 655.
Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, Dz.U. 2024 poz. 1907.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie programów szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej oraz wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenia, Dz.U. 2025 poz. 162, §2-10.
Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, BBN, Warszawa 2020.
Adamczewska M., Umowa proobronna a funkcjonowanie organizacji proobronnych w Polsce, „Przegląd Techniki Uzbrojenia” 167 nr 5/2023.
Aktualności, https://two.edu.pl/category/aktualnosci/.
Blinkiewicz A., Jeszcze więcej OPW w roku 2025, https://polska-zbrojna.pl/home/articleshow/43736?title=Jeszcze-wiecej-OPW-w-roku-2025.
Boysen J., Abwehrbereit? Zum Stand der Einsatzbereitschaft der Polnischen Armee Ende 2024, “Aus Polen-Analysen” nr 338 z dnia 03.12.2024.
Czuwaj w sieci!, https://zhp.pl/czuwaj-w-sieci-edukacja-cyberbezpieczenstwo-factchecking/.
Defence24 Days, https://defence24days.com/.
Działalność naukowa, https://www.srwo.org.pl/dzialalnosc-naukowa/.
Klein G., Kształtowanie wizerunku instytucji zapewniających bezpieczeństwo jako element polityki bezpieczeństwa państwa, „Colloquium” 1(53)/2024.
Kras T., Akcja informacyjno-edukacyjna: Tydzień dla Bezpieczeństwa, https://www.ko.rzeszow.pl/dla-dyrektora-i-nauczyciela/dla-dyrektora-i-nauczyciela-komunikaty/akcja-informacyjno-edukacyjna-tydzien-dla-bezpieczenstwa/.
Man J., Do akcji wyjeżdżają setki razy! Tak działa Grupa „Bizon” z Solca Kujawskiego, https://bydgoszcz.tvp.pl/84810456/solec-kujawski-grupa-ratownicza-bizon-praca.
Mróz-Jagiełło A., Adamczewska M., Zmiany w podejściu do organizacji proobronnych w Polsce w latach 2014-2024, „Rocznik Bezpieczeństwa Morskiego”, 2024, XVIII.
O nas, https://media.terytorialsi.wp.mil.pl/teczka-prasowa/o-nas.
Papier wszystko przyjmie: Realizm w ćwiczeniach obronnych i konsekwencje medialnych gier informacyjnych, https://obronanarodowa.pl/artykuly/papier-wszystko-przyjmie-realizm-w-cwiczeniach-obronnych-i-konsekwencje-medialnych-gier-informacyjnych/.
Parczewski R., Ślusakowicz S., ВІЙНА В УКРАЇНІ ТА ВИХОВАННЯ СУСПІЛЬСТВА, Вісник Черкаського національного університету імені Богдана Хмельницького, «Педагогічні науки», 2024, 3.
Pęksa M., Harcerskie Seminarium Bezpieczeństwa, https://stoleczna.zhp.pl/2025/harcerskie-seminarium-bezpieczenstwa/.
PISM Strategic Ark 2025, https://www.pism.pl/konferencje/pism-strategic-ark-2025.
Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla liceum, technikum i branżowej szkoły II stopnia, https://ore.edu.pl/2018/03/podstawa-programowa-ksztalcenia-ogolnego-dla-liceum-technikum-i-branzowej-szkoly-ii-stopnia/.
Podsumowanie roku szkoleniowego organizacji proobronnych, https://www.wojsko-polskie.pl/zostanzolnierzem/articles/aktualnosci/2-podsumowanie-roku-szkoleniowego-organizacji-proobronnych/.
Rejestracja: 4. Kongres sympatyków i członków oddziałów terenowych Combat Alert - cele i wyzwania, https://www.combatalert.com/2024/11/rejestracja-4-kongres-czonkow-oddziaow.html.
Sadowska A., Bezpłatne szkolenie proobronne dla mieszkańców Combat Alert, https://wio.waw.pl/artykul/bezplatne-szkolenie-n1285964.
Soboń A., Adamczewska M., Organizacje społeczne w realizacji zadań proobronnych, „Civitas et Lex” 2023, 1(37).
Trybuł-Klein W., Mróz-Jagiełło A., Strategiczne środowisko bezpieczeństwa Polski w ostatniej dekadzie, [w:] Epidemiologia i bezpieczeństwa CBRNE t. 4, Sweklej P., Mróz-Jagiełło A., Stempień J., Adamczewska M., Zielonka, 2025, s. 20.
Urych I., Youth and security. Theoretical and empirical aspects of military education in Poland, Akademia Sztuki Wojennej, Warszawa, 2022.
V edycja rządowego programu „Razem Bezpieczniej”, https://www.gov.pl/web/mswia/v-edycja-rzadowego-programu-razem-bezpieczniej.
Woźniak R., Optymalizacja procesu szkolenia praktycznego studentów programu edukacji wojskowej „Legia Akademicka” determinantem progresywności potencjału obronnego państwa, „Towarzystwo Wiedzy Obronnej” 2022, 278 nr. 1.
ŹRÓDŁA
SOURCES
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483, art. 85 ust. 1.
Ustawa z 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, Dz.U. 2022 poz. 655.
Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej, Dz.U. 2024 poz. 1907.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 lutego 2025 r. w sprawie programów szkoleń z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej oraz wymagań dla podmiotów prowadzących szkolenia, Dz.U. 2025 poz. 162, §2-10.
Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, BBN, Warszawa 2020.
Pobrania
Opublikowane
24-08-2025
Numer
Dział
Artykuły recenzowane
Jak cytować
Adamczewska, Marta. 2025. “Świadomość Obywatelska I Przygotowanie społeczne Jako Element Strategicznej odporności państwa W Warunkach zagrożenia”. Wiedza Obronna 292 (3): 149-63. https://wiedzaobronna.edu.pl/index.php/wo/article/view/403.
