Adaptacja wybranych struktur kierowania i dowodzenia Sił Zbrojnych RP czasu pokoju i wojny do potrzeb wynikających ze zmian w środowisku bezpieczeństwa
Słowa kluczowe:
system kierowania obroną państwa, system kierowania i dowodzenia, wojenny system dowodzenia, Naczelny Dowódca Sił Zbrojnych, Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Minister Obrony Narodowej, dowództwo wielodomenowe, dowództwo połączone, dowództwo komponentu sił zbrojnych, zagrożenia hybrydowe, działania asymetryczne, struktura funkcjonalno-organizacyjna stanowiska dowodzeniaAbstrakt
Działania wojenne na Ukrainie pokazały, że bardzo istotna jest początkowa faza kryzysu, a sukces
Ukrainy, czyli zatrzymanie operacji ofensywnych wojsk Federacji Rosyjskiej, polegał nie tyle na przewadze liczebnej czy technologicznej, ile na szybkości działań i możliwościach mobilizacyjnych zarówno sfery militarnej, jak i niemilitarnej oraz integracji tych obszarów. Powyższe osiągnięto poprzez szybkość uruchomienia potencjału obronnego państwa w ramach systemu gotowości obronnej państwa. Jednym z zasadniczych elementów wpływających na poprawę tych zdolności jest właściwe funkcjonowanie systemu kierowania i dowodzenia Siłami Zbrojnymi RP.
Wstępna diagnoza tego obszaru wskazuje, że system kierowania i dowodzenia jest w Siłach Zbrojnych RP wyjątkowo
skomplikowany i znacząco różnią się jego struktury organizacyjne występujące w czasie pokoju i w czasie
wojny. Powyższe wpływa negatywnie na szybkość i skuteczność jego działania, szczególnie w czasie wystąpienia
nagłych i różnorodnych zagrożeń bezpieczeństwa państwa, często o charakterze hybrydowym. Dlatego autor
proponuje uproszczenie tego systemu poprzez wprowadzenie jednolitych struktur dowodzenia na czas pokoju
i wojny. W szczegółach działania te obejmować będą dwie zasadnicze koncepcje. Po pierwsze, utworzenie Dowództwa
Wielodomenowego, przeznaczonego do dowodzenia operacjami w czasie pokoju i kryzysu oraz dowodzenia
w czasie wojny (wydzielonymi siłami do prowadzenia operacji obronnej) pod zwierzchnictwem Naczelnego Dowódcy
Sił Zbrojnych. Po drugie, utworzenie dowództw wyspecjalizowanych komponentów Rodzajów Sił Zbrojnych
(rodzajów wojsk), odpowiedzialnych za mobilizacyjne rozwinięcie, wyszkolenie i przygotowanie wojsk do działań
w czasie pokoju i kryzysu, a w dalszej kolejności wspieranie Dowódcy Wielodomenowego w prowadzeniu operacji.
Pobrania
Bibliografia
Instrukcja organizacji i funkcjonowania WSyD Siłami Zbrojnymi RP, Sztab Gen. 1694/2021.
Kitler W., Lewandowski G., Wojciszko M., Funkcjonowanie państwa w warunkach zewnętrznego zagrożenia
państwa i w czasie wojny. System bezpieczeństwa narodowego RP w kontekście zagrożeń oraz prawnych
aspektów funkcjonowania państwa, ASzWoj, Warszawa 2022.
Lewandowski G., Lidwa W., Nowak D., Funkcjonowanie państwa w warunkach zewnętrznego zagrożenia państwa i w czasie wojny. Prawno-organizacyjne zasady działania administracji publicznej i organów dowodzenia SZ w warunkach zewnętrznego zagrożenia państwa w czasie wojny, ASzWoj, Warszawa 2022.
Lewandowski G., System gotowości obronnej państwa w aspekcie zmian prawno-organizacyjnych po uchwaleniu ustawy o obronie Ojczyzny, „Rocznik Bezpieczeństwa Morskiego”, Tom: XVIII, Gdynia 2024.
Lewandowski G., Zmiany prawno-organizacyjne w zakresie gotowości obronnej państwa w świetle nowych
zagrożeń państwa [w:] Paradygmaty, przedmiot poznania, subdyscypliny. T. 2. Ewolucja przedmiotu nauk
o bezpieczeństwie, red. W. Kitler, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pomorskiego, Słupsk 2024.
Lewandowski G., Wojciszko M., Współdziałanie (współpraca) Sił Zbrojnych RP z administracją publiczną podczas reagowania obronnego, „Wiedza Obronna”, tom 284/3, Warszawa 2023.
System dowodzenia Siłami Zbrojnymi RP, Sztab Gen. 1693/2021.
ŹRÓDŁA / SOURCES
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 marca 2025 r. w sprawie gotowości obronnej państwa, Dz.U. z 2025.
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 marca 2025 r. w sprawie przygotowania systemu kierowania bezpieczeństwem narodowym, Dz.U. 2025, poz. 407.
Ustawa o działaniach organów władzy państwowej na wypadek zewnętrznego zagrożenia bezpieczeństwa
państwa, Projekt Prezydenta RP z dnia 16 sierpnia 2023 roku, druk nr 3605.
Ustawa z dnia 11 marca 2022 roku o obronie Ojczyzny, Dz.U. 2022, poz.655.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 2002 r. o stanie wojennym oraz o kompetencjach Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. 2002 nr 156 poz. 1301.
Ustawa z dnia 14 grudnia 1995 r. o urzędzie Ministra Obrony Narodowej, Dz.U. 1995, nr 10, poz. 55.
