Zdolności do prowadzenia pełnego spektrum działań militarnych w cyberprzestrzeni
Słowa kluczowe:
cyberprzestrzeń, cyberbezpieczeństwo, operacje wielodomenowe, bezpieczeństwo narodowe, siły zbrojneAbstrakt
W Strategii Bezpieczeństwa Narodowego z 2020 roku jako jedno z zadań w obszarze cyberbezpieczeństwa wskazano uzyskanie zdolności do prowadzenia pełnego spektrum działań militarnych w cyberprzestrzeni. Prawodawca nie zidentyfikował jednoznacznie pojęcia „pełnego spektrum działań militarnych w cyberprzestrzeni”. Zdolności te zgodnie z informacjami na stronach rządowych posiadają Wojska Obrony Cyberprzestrzeni, realizujące zadania od obronnych, przez rozpoznawcze, po ofensywne. W toku procesu badawczego zidentyfikowano kluczowe
obszary mające wpływ na osiągnięcie i utrzymanie ww. zdolności obejmujące między innymi: monitorowanie aktywne i pasywne w cyberprzestrzeni, zintegrowanie działań w cyberprzestrzeni z operacjami wojskowymi zgodnie z koncepcją prowadzenia operacji wielodomenowych, a także konieczność wprowadzania standardów w obszarze przeciwdziałania zagrożeniom w cyberprzestrzeni zarówno w sferze militarnej jak i cywilnej. Autorzy dokonali analizy w zakresie powyższych obszarów i wskazali rekomendacje jakie należy uwzględnić w procesie osiągania i utrzymania zdolności do prowadzenia pełnego spektrum działań militarnych w cyberprzestrzeni.
Pobrania
Statystyki pobrań niedostępne.
Bibliografia
PIŚMIENNICTWO / LITERATURE
Alliance concept for multi-domain operations, NATO, 2023.
Army Field Manual No. FM 3-0: FM 3-0 Operations, Department of the Army, Waszyngton 2001.
Army Field Manual No. FM 3-0: FM 3-0 Operations, Department of the Army, Waszyngton 2008.
Business Process Model and Notation, https://www.bpmn.org/.
Chergui M. E. A., Benslimane s. M., Towards a BPMN Security Extension for the Visualization of Cyber Security Requirements, „International Journal of Technology Diffusion”, 2020, doi: 10.4018/IJTD.2020040101.
Cyberspace Operations, Air Force Doctrine Publication 3-12, U.S. Air Force 2023.
Dolezal O., Tomaskova H., Czech Cyber Security System from a view of System Dynamics, „Journal of Cyber Security and Mobility” 2019, Vol: 8, doi: https://doi.org/10.13052/jcsm2245-1439.824.
Działania sieciocentryczne, - zestawienie tematyczne, WSO WL, Wrocław 2010.
ISO/IEC 27032:2012 Information technology — Security techniques — Guidelines for cybersecurity, https://www.iso.org/obp/ui/#iso:std:iso-iec:27032:ed-1:v1:en.
ISO/IEC 27001:2022 Information security, cybersecurity and privacy protection — Information security management systems — Requirements, https://www.iso.org/standard/27001.
Joint Publication 3-12. Cyberspace Operations, Chairman of the Joint Chiefs of Staff Publications, 8 June 2018, s. I-3; https://irp.fas.org/doddir/dod/jp3_12.pdf.
Khmelyarchuk M., Zhukovska S., Weigang G., Myronchuk K., BPMN Diagrams as an Essential Tool for Enhancing Business Process Management and Team Collaboration, „European Research Studies Journal” 2024, Volume XXVII, Issue S2.
Maines C. L., Llewellyn-Jones D., Tang S., Zhou B., A Cyber Security Ontology for BPMN-Security Extensions, 2015 IEEE International Conference on Computer and Information Technology; Ubiquitous Computing and Communications; Dependable, Autonomic and Secure Computing; Pervasive Intelligence and Computing, Liverpool, UK, 2015, doi: 10.1109/CIT/IUCC/DASC/PICOM.2015.265.
NATO Recognises Cyberspace as a ‘Domain of Operations’ at Warsaw Summit, The NATO Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence, https://ccdcoe.org/incyder-articles/nato-recognises-cyberspace-as-a-domain-of--operations-at-warsaw-summit/.
NATO Standard AJP-3.20 Allied Joint Doctrine for Cyberspace Operations, Ed. A Ver. 1, NORTH ATLANTIC TREATY ORGANIZATION ALLIED JOINT PUBLICATION, 2020.
Object Management Group Business Process Model and Notation, https://www.bpmn.org/.
Operacje Wielodomenowe – przyszłość Sił Zbrojnych, 2025, ttps://www.facebook.com/SztabGenWP/posts/-
-operacje-wielodomenowe-przysz%C5%82o%C5%9B%C4%87-si%C5%82-zbrojnychwsp%C3%B3%C5%82czesne--pole-walki-nie-ogran/718814273820821/.
Palczewski S., CyberMagazyn: Żyjemy w stanie permanentnej cyberwojny?, cyberdefence24 2021, https://cyberdefence24.pl/armia-i-sluzby/cybermagazyn-zyjemy-w-stanie-permanentnej-cyberwojny.
PDSA/PDCA, The Deming Institute, https://deming.org/explore/pdsa/.
Pfannenstiel M., Cox D., NATO’s Cyber Era (1999–2024) Implications for Multidomain Operations, https://www.armyupress.army.mil/Portals/7/military-review/Archives/English/Online-Exclusive/2024/NATOs-Cyber-Era/NATOs-Cyber-Era-UA.pdf.
Pilarski G., Cyberprzestrzeń : relacje w wojnie hybrydowej, ASzWoj, Warszawa, 2020.
Pilarski G., Cybersecurity: choosen aspects, „Wiedza Obronna”, Warszawa 2022.
Pilarski G., Kierunki transformacji systemu dowodzenia w środowisku sieciocentrycznym, „Zeszyty Naukowe Akademii Obrony Narodowej”, nr 3, s. 103-110, Warszawa 2007.
Pilarski G., Tackling cyberspace threats – the international approach, „Security and Defence Quarterly” 2016, t. 3.
Ramy prawne, CSiRT Ministerstwa Obrony Narodowej, https://csirt-mon.wp.mil.pl/o-nas-2017-01-16-r/ramy--prawne/.
Strategia Bezpieczeństwa Narodowego z 2020 r.
Szmit A., Szmit M., Bezpieczeństwo, cyberbezpieczeństwo, ryzyko w bezpieczeństwie informacji – próba uporządkowania pojęć, [w:] Staniec I. (red.), Natura i uwarunkowania ryzyka, Monografie Politechniki Łódzkiej, Łódź 2014.
Tavantzis T., Promikyridis R., Tambouris E., Towards exploiting BPMN and DMN in public service modeling, PCI‚23: Proceedings of the 27th Pan-Hellenic Conference on Progress in Computing and Informatics, 2024, doi.org/10.1145/3635059.3635092.
What is FMN?, https://coi.nato.int/FMNPublic/SitePages/Home.aspx
Wojska Obrony Cyberprzestrzeni, 2025, https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/wojska-obrony-cyberprzestrzeni.
Wrzosek M., Wojny przyszłości, doktryna, technika, operacje militarne, Fronda, Warszawa 2018.
ŹRÓDŁA / SOURCES
Akt ws. Cyberbezpieczeństwa Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 marca 2019 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie „Agencji UE ds. Cyberbezpieczeństwa”
ENISA, uchylenia rozporządzenia (UE) nr 526/2013 oraz certyfikacji cyberbezpieczeństwa w zakresie
technologii informacyjno-komunikacyjnych („akt ws. cyberbezpieczeństwa”) (COM(2017)0477 – C8-0310/2017– 2017/0225(COD)).
Doktryna cyberbezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2015.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2555 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa na terytorium Unii, zmieniająca rozporządzenie (UE) nr 910/2014 i dyrektywę (UE) 2018/1972 oraz uchylająca dyrektywę (UE) 2016/1148 (dyrektywa NIS 2).
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 lipca 2024 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa.
Uchwała Nr 125 Rady Ministrów z dnia 22 października 2019 r. w sprawie Strategii Cyberbezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej na lata 2019-2024.
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2011 r. o stanie wojennym oraz kompetencjach Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom RP
Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa.
Alliance concept for multi-domain operations, NATO, 2023.
Army Field Manual No. FM 3-0: FM 3-0 Operations, Department of the Army, Waszyngton 2001.
Army Field Manual No. FM 3-0: FM 3-0 Operations, Department of the Army, Waszyngton 2008.
Business Process Model and Notation, https://www.bpmn.org/.
Chergui M. E. A., Benslimane s. M., Towards a BPMN Security Extension for the Visualization of Cyber Security Requirements, „International Journal of Technology Diffusion”, 2020, doi: 10.4018/IJTD.2020040101.
Cyberspace Operations, Air Force Doctrine Publication 3-12, U.S. Air Force 2023.
Dolezal O., Tomaskova H., Czech Cyber Security System from a view of System Dynamics, „Journal of Cyber Security and Mobility” 2019, Vol: 8, doi: https://doi.org/10.13052/jcsm2245-1439.824.
Działania sieciocentryczne, - zestawienie tematyczne, WSO WL, Wrocław 2010.
ISO/IEC 27032:2012 Information technology — Security techniques — Guidelines for cybersecurity, https://www.iso.org/obp/ui/#iso:std:iso-iec:27032:ed-1:v1:en.
ISO/IEC 27001:2022 Information security, cybersecurity and privacy protection — Information security management systems — Requirements, https://www.iso.org/standard/27001.
Joint Publication 3-12. Cyberspace Operations, Chairman of the Joint Chiefs of Staff Publications, 8 June 2018, s. I-3; https://irp.fas.org/doddir/dod/jp3_12.pdf.
Khmelyarchuk M., Zhukovska S., Weigang G., Myronchuk K., BPMN Diagrams as an Essential Tool for Enhancing Business Process Management and Team Collaboration, „European Research Studies Journal” 2024, Volume XXVII, Issue S2.
Maines C. L., Llewellyn-Jones D., Tang S., Zhou B., A Cyber Security Ontology for BPMN-Security Extensions, 2015 IEEE International Conference on Computer and Information Technology; Ubiquitous Computing and Communications; Dependable, Autonomic and Secure Computing; Pervasive Intelligence and Computing, Liverpool, UK, 2015, doi: 10.1109/CIT/IUCC/DASC/PICOM.2015.265.
NATO Recognises Cyberspace as a ‘Domain of Operations’ at Warsaw Summit, The NATO Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence, https://ccdcoe.org/incyder-articles/nato-recognises-cyberspace-as-a-domain-of--operations-at-warsaw-summit/.
NATO Standard AJP-3.20 Allied Joint Doctrine for Cyberspace Operations, Ed. A Ver. 1, NORTH ATLANTIC TREATY ORGANIZATION ALLIED JOINT PUBLICATION, 2020.
Object Management Group Business Process Model and Notation, https://www.bpmn.org/.
Operacje Wielodomenowe – przyszłość Sił Zbrojnych, 2025, ttps://www.facebook.com/SztabGenWP/posts/-
-operacje-wielodomenowe-przysz%C5%82o%C5%9B%C4%87-si%C5%82-zbrojnychwsp%C3%B3%C5%82czesne--pole-walki-nie-ogran/718814273820821/.
Palczewski S., CyberMagazyn: Żyjemy w stanie permanentnej cyberwojny?, cyberdefence24 2021, https://cyberdefence24.pl/armia-i-sluzby/cybermagazyn-zyjemy-w-stanie-permanentnej-cyberwojny.
PDSA/PDCA, The Deming Institute, https://deming.org/explore/pdsa/.
Pfannenstiel M., Cox D., NATO’s Cyber Era (1999–2024) Implications for Multidomain Operations, https://www.armyupress.army.mil/Portals/7/military-review/Archives/English/Online-Exclusive/2024/NATOs-Cyber-Era/NATOs-Cyber-Era-UA.pdf.
Pilarski G., Cyberprzestrzeń : relacje w wojnie hybrydowej, ASzWoj, Warszawa, 2020.
Pilarski G., Cybersecurity: choosen aspects, „Wiedza Obronna”, Warszawa 2022.
Pilarski G., Kierunki transformacji systemu dowodzenia w środowisku sieciocentrycznym, „Zeszyty Naukowe Akademii Obrony Narodowej”, nr 3, s. 103-110, Warszawa 2007.
Pilarski G., Tackling cyberspace threats – the international approach, „Security and Defence Quarterly” 2016, t. 3.
Ramy prawne, CSiRT Ministerstwa Obrony Narodowej, https://csirt-mon.wp.mil.pl/o-nas-2017-01-16-r/ramy--prawne/.
Strategia Bezpieczeństwa Narodowego z 2020 r.
Szmit A., Szmit M., Bezpieczeństwo, cyberbezpieczeństwo, ryzyko w bezpieczeństwie informacji – próba uporządkowania pojęć, [w:] Staniec I. (red.), Natura i uwarunkowania ryzyka, Monografie Politechniki Łódzkiej, Łódź 2014.
Tavantzis T., Promikyridis R., Tambouris E., Towards exploiting BPMN and DMN in public service modeling, PCI‚23: Proceedings of the 27th Pan-Hellenic Conference on Progress in Computing and Informatics, 2024, doi.org/10.1145/3635059.3635092.
What is FMN?, https://coi.nato.int/FMNPublic/SitePages/Home.aspx
Wojska Obrony Cyberprzestrzeni, 2025, https://www.gov.pl/web/obrona-narodowa/wojska-obrony-cyberprzestrzeni.
Wrzosek M., Wojny przyszłości, doktryna, technika, operacje militarne, Fronda, Warszawa 2018.
ŹRÓDŁA / SOURCES
Akt ws. Cyberbezpieczeństwa Rezolucja ustawodawcza Parlamentu Europejskiego z dnia 12 marca 2019 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie „Agencji UE ds. Cyberbezpieczeństwa”
ENISA, uchylenia rozporządzenia (UE) nr 526/2013 oraz certyfikacji cyberbezpieczeństwa w zakresie
technologii informacyjno-komunikacyjnych („akt ws. cyberbezpieczeństwa”) (COM(2017)0477 – C8-0310/2017– 2017/0225(COD)).
Doktryna cyberbezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2015.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/2555 z dnia 14 grudnia 2022 r. w sprawie środków na rzecz wysokiego wspólnego poziomu cyberbezpieczeństwa na terytorium Unii, zmieniająca rozporządzenie (UE) nr 910/2014 i dyrektywę (UE) 2018/1972 oraz uchylająca dyrektywę (UE) 2016/1148 (dyrektywa NIS 2).
Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 lipca 2024 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa.
Uchwała Nr 125 Rady Ministrów z dnia 22 października 2019 r. w sprawie Strategii Cyberbezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej na lata 2019-2024.
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny.
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2011 r. o stanie wojennym oraz kompetencjach Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych i zasadach jego podległości konstytucyjnym organom RP
Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa.
Pobrania
Opublikowane
24-08-2025
Numer
Dział
Artykuły recenzowane
Jak cytować
Pilarski, Grzegorz, and Tomasz Zawadzki. 2025. “Zdolności Do Prowadzenia pełnego Spektrum działań Militarnych W Cyberprzestrzeni”. Wiedza Obronna 292 (3): 129-48. https://wiedzaobronna.edu.pl/index.php/wo/article/view/418.
