Zniszczenia ekosystemów leśnych w Ukrainie na skutek rosyjskiej agresji
DOI:
https://doi.org/10.34752/hsjw6169Słowa kluczowe:
zniszczenia lasów, zdjęcia satelitarne, usługi ekosystemowe, szkody na środowisku, rosyjska agresja zbrojnaAbstrakt
Rosja, naruszając prawo międzynarodowe i ukraińskie, dokonuje okupacji Ukrainy, powodując zniszczenia ekosystemów leśnych i utraty ich usług ekosystemowych. Celem artykułu jest pokazanie skali zniszczeń ekosystemów leśnych jak w lasach gospodarczych tak i w lasach objętych różnymi formami ochrony przyrody. Analizy zostały przeprowadzone za pomocą Głobal Ecosystem Dynamic Investigation (GEDI) i Sentinel Application (SNAP) Sentinel-2 na platformie Google Earth Engine (GEE). Dane GEDI i Sentinel-2 analizowano od 2019 do 2025 roku w Czornobylskim Radiologicznym i Ekologicznym Rezerwacie Biosfery, w Izjumskim gospodarstwie leśnym, w Parku Narodowym Swiati Hory, w Serebrianskim Rezerwacie Przyrody, w Bobriwskim leśnictwie, w Parku Narodowym Oleszkiwski Pisky. Otrzymane wyniki badań potwierdziły, że średnie wartości NDVI (Normalized Difference Vegetation Index) zmniejszyły się od 0,65-0,67 w 2020 roku do 0,24-0,33 w 2022 roku (i dalej utrzymują się na niskim poziomie 0,19-0,32 do 2025 roku). Jedynie w Bobriwskim leśnictwie najniższe wartości odnotowano na rok szybciej już w 2021 roku. Związane to z obstrzałami tego terytorium, dokonanymi podtrzymywanymi przez Rosjan bojownikami w końcu 2020 roku, co spowodowało masowe pożary i zniszczenia lasów. Najniższe wartości nadziemnej biomasy (AGB) odnotowano w Serebrianskim Rezerwacie Przyrody, który znajduje się na linii frontu. Pokazano naruszenia przez Rosjan prawa międzynarodowego i ukraińskiego oraz obliczono straty wszystkich kategorii leśnych usług ekosystemowych na kwotę 16 mld 149 mln USD, która powinna zostać odszkodowana Ukrainie przez Rosję.
Pobrania
Bibliografia
BIBLIOGRAFIA
Pokaż w Google Scholar
REFERENCES LIST
Pokaż w Google Scholar
PIŚMIENNICTWO
Pokaż w Google Scholar
Ahapowa O., Łeszczenko W. Dosłidżennia pożeż u łisach Ukrajiny wnasłidok wojennych dij za danymy dystancijnoho zonduwannia Zemli „Probłemy bezpererwnoji heohraficznoji oswity i kartohrafiji 2024. nr 40.
Pokaż w Google Scholar
Buksha I. F., Pyvovar T. S., Bondaruk M. A., Pasternak V. P., Krakovska S. V. 2023. Vulnerability assessment of Ukrainian forests as the basis of nature-based solutions for mitigation and adaptation to climate change „Наукові праці Лісівничої академії наук України” 2023, nr 25.
Pokaż w Google Scholar
Bun R., Marland G., Oda T., See L., Puliafito E., Nahorski Z., Jonas M., Kovalyshyn V., Ialongo I. Yashchun O., Romanchuk Z. Tracking unaccounted greenhouse gas emissions due to the war in Ukraine since 2022 „Science of the Total Environment” 2023, 914
Pokaż w Google Scholar
Costanza, R., d’Arge, R., de Groot, R., Farber, S., Grasso, M., Hannon, B., Naeem, S., Limburg, K., Paruelo, J., O’Neill, R.V., Raskin, R., Sutton, P., van den Belt, M., 1997. The value of the world’s ecosystem services and natural capital „Nature” 387, 253–260.
Pokaż w Google Scholar
de Groot R. , Brander L., Solomonides S.. Update of global ecosystem service valuation database (ESVD). FSD report No 2020-06 2020, Wageningen, The Netherlands.
Pokaż w Google Scholar
Dubayah R. O., Armston J., Healey S. P., Yang Z., Patterson P. L., Saarela S., Stahl G., Duncanson L., Kellner J. R., Bruening, J., Pascual A. GEDI L4B Gridded Aboveground Biomass Density, Version 2.1 (Version 2.1). ORNL Distributed Active Archive Center. 2023. https://doi.org/10.3334/ORNLDAAC/2299.
Pokaż w Google Scholar
Irland L.C., Iavorivska L., Zibtsev S., Myroniuk V., Roth B., Bilous A. Russian Invasion: Rapid Assessment of Impact on Ukraine’s Forests „Proceedings of the Forestry Academy of Sciences of Ukraine” 2023.
Pokaż w Google Scholar
Kowtun D. S. Szkody wyrządzone funduszowi leśnemu Ukrainy przez zbrojną agresję Federacji Rosyjskiej: aspekt ekologiczny i prawny „Czasopismo Uniwersytetu Prawa w Kijowie” 2023, nr 3.
Pokaż w Google Scholar
Kowtun D. Koncepcija ekosystemnych posłuh ta formuwannia prawowych zasad monetyzaciji posłuh, szczo nadajutʹsia lisowymy ekosystemamy,w umowach zbrojnoji ahresiji Rosijśkoji federaciji proty Ukrajiny, „Jurydycznyj wisnyk” 2024, nr 4
Pokaż w Google Scholar
Kozak I. Crime of ecocide in Ukraine – environmental consequences of Russian military aggression „Studia Prawnicze KUL” 2023, nr 4.
Pokaż w Google Scholar
Kozak I., Myroniuk V., Zibtsev S., Mylenka M., Kociuba P., Gniewek K. Reforestation of Scots pine stands in the Luhansk region after Russia’s invasion of Ukraine: predictive modeling „Folia Forestalia Polonica, Series A – Forestry” 2025, Vol. 67 (2).
Pokaż w Google Scholar
Krajniuk O., Buc Ju. , Barbaszyn W., Nikitczenko O., Suchow W. Dehradacija ekosystem u Charkiwśkij obłasti pid czas wijny: suputnykowyj analiz „Wisnyk Charkiwśkoho nacionalnoho uniwersytetu imeni W.N. Karazina, serija Heołohija. Heohrafija. Ekołohija” 2024, 61. https://doi.org/10.26565/2410-7360-2024-61-26
Pokaż w Google Scholar
Krzyżowski P. Consequences of the war in Ukraine in food, economic and energy dimensions „Rocznik Nauk Społecznych” 2022 nr 4.
Pokaż w Google Scholar
Matsala M., Odruzhenko A., Hinchuk T., Myroniuk V., Drobyshev I., Sydorenko S., Zibtsev S., Milakovsky B., Schepaschenko D., Kraxner F., Bilous A. War drives forest fire risks and highlights the need for more ecologically-sound forest management in post-war Ukraine 2024, „Sci Rep”, nr 14.
Pokaż w Google Scholar
Mendez F., Valánszki I. Environmental Armed Conflict Assessment Using Satellite Imagery „Journal of Environmental Geography” 2021, nr 13.
Pokaż w Google Scholar
Millennium Ecosystem Assessment Ecosystems and Human Well-being: Synthesis. Island Press, Washington, DC. file:///C:/Users/pracownik/Desktop/Downloads/MASynthesis.pdf 2005.(dostęp: 17.08.2025)
Pokaż w Google Scholar
Myroniuk V., Weinreich A., von Dosky V., Melnychenko V., Shamrai A., Matsala M., Gregory M.J., Bell D.M., Davis R. Nationwide remote sensing framework for forest resource assessment in war-affected Ukraine. „Forest Ecology and Management” 2024, Volume 569.
Pokaż w Google Scholar
Myroniuk V., Zibtsev S., Bogomolov V., Goldammer J. G., Soshenskyi O., Levchenko V., Matsala M. Combining Landsat time series and GEDI data for improved characterization of fuel types and canopy metrics in wildfire simulation „Journal of Environmental Management” 2023, nr 345.
Pokaż w Google Scholar
Rehionalni dopowidi pro stan nawkołyszńioho pryrodnoho seredowyszcza w Ukrajini u 2022roci. Ministerstwo zachystu dowkilla ta pryrodnych Resursiw Ukrajiny https://mepr.gov.ua/wp-content/uploads/2023/12/RD-2022.zip
Pokaż w Google Scholar
Shumilo L., Skakun S., Gore M. L., Shelestov A., Kussul N., Hurt G, Karabchuk D., Yarotskiy V. Conservation policies and management in the Ukrainian Emerald Network have maintained reforestation rate despite the war. „Communications Earth and Environment” 2023, nr 443. https://doi.org/10.1038/s43247-023-01099-4.
Pokaż w Google Scholar
Sołowij I. Ocinka posłuh ekosystem, zabezpeczuwanych Lisamy Ukrajiny, ta propozyciji szczodo mechanizmiw płaty za posłuhy ekosystem https://d2ouvy59p0dg6k.cloudfront.net/downloads/evaluation_of_forest_ecosystem_services_and_proposals_on_pes_mechanisms.pdf ,(dostęp: 17.08.2025).
Pokaż w Google Scholar
Trofymenko P., Myslyva T., Stepanenko D., Mohylko M., Zatserkovnyi V., Trofimenko N. Using Sentinel 2A spectral-zone images for qualitative assessment of soils in the Northern Forest-Steppe of Ukraine „International Science Journal of Engineering & Agriculture”, 2023, nr 2. doi: 10.46299/j.isjea.20230203.06.
Pokaż w Google Scholar
Yashchenko L., Androshchuk O., Vasylenko L., Chornoivan Y. Environmental risks of heavy metal pollution in war-affected soils in Ukraine. „European Journal of Environmental Sciences” 2025, Vol. 15, nr. 1 https://doi.org/10.14712/23361964.2025.3
Pokaż w Google Scholar
Zibtsev S., Soshenskyi O., Goldammer J. G., Myroniuk V., Borsuk O., Gumeniuk V., Mieshkova V.L., Vasykuk O.V., Buksha I.F. Forest management on territories contaminated with unexploded ordnance 2022. 148.
Pokaż w Google Scholar
Zurqani Hamdi A. A multi-source approach combining GEDI LiDAR, satellite data, and machine learning algorithms for estimating forest aboveground biomass on Google Earth Engine platform 2025, „Ecological Informatics”, nr 86.
Pokaż w Google Scholar
ŹRÓDŁA
Pokaż w Google Scholar
SOURCES
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Analitycznyj biułeteń Ekodozor, https://ecodozor.org/report/report.php?month=2025-07&lang=ua „Łypeń2025 roku”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Biznes cenzor , https: //biz.censor.net/news/3403800/ekologichna_shkoda_vid_viyiskovoyi_agresiyi_rosiyi_skladaye_3_trylyiony_minpryrody “Ekołohiczna szkoda wid wijśkowoji ahresiji Rosiji składaje 3 tryljony, -Minpryrody”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Deutsche Welle, https://www.dw.com/uk/na-luhanshchyni-hasiat-lisovi-pozhezhi/a-55111079?utm_source=chatgpt.com „Na łuhanszczyni hasiatʹ lisowi pożeżi”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Google Earth Engine, https://developers.google.com/earth-engine/reference/rest?hl=pl „Google Earth Engine API.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa International Criminal Court, https://www.icc-cpi.int/sites/default/files/RS-Eng.pdf „Rome Statute of the International Criminal Court”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa International Humanitarian Law Databases, https://ihl-databases.icrc.org/en/ihl-treaties/api-1977/article-55 „Article 55 - Protection of the natural environment”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa NGL media https://ngl.media/2024/04/08/zrubati-vse/?fbclid=IwAR2erzIp7ofMeBCq8FD5-kzPEUQFvYHS6cTk5zX_YBju08q5YZMBQlv7mX0_aem_AWpAGgEDI-t66suGtPJ_1bRTk19mnHgBj4hv61oxmV0w8vdXufhOk239Rpo2Zv8_TTK0tVBFi5cxAzXmpqnYLayo „Zrubaty wse ”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa QGIS https://www.qgis.org/ „Spatial without Compromise”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Radio swoboda, https://www.radiosvoboda.org/a/news-pozhezha-luhanshchyna-dsns/30869703.html?utm_source=chatgpt.com „Pożeżi na Łuhanszczyni: wohoń zahrożuje 32 nasełenym punktam”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Radio swoboda, https://www.radiosvoboda.org/a/serebryanske-lisnytstvo-kreminna-front/32725415.html “Wyrubuje sosny wohnem: jak Rosija namahajetʹsia prorwatyś czerez Serebrianśke lisnyctwo”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Ramsar, https://www.ramsar.org/ „The Convention on Wetlands”
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Sentinel Online, https://sentinels.copernicus.eu/web/sentinel/copernicus/sentinel-2 ” Sentinel 2”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Suspilne Charkiw , https://suspilne.media/309398-izumskij-lis-moze-buti-poskodzenij-na-70-upravlinna-lisovogo-gospodarstva/ „Iziumśkyj lis może buty poszkodżenyj na 70% –uprawlinnia lisowoho hospodarstwa”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Suspilne Charkiw, https://suspilne.media/kharkiv/282685-kativni-ta-bezimenni-mogili-so-znajsli-v-izumi-pisla-zvilnenna-mista-vid-okupantiv/ „Masowi pochowannia u lisi w Iziumi w period rosijśkoji okupaciji mista”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa The CBD Secretariat, https://www.cbd.int/convention/text/ „The Convention on Biological Diversity”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Werchowna Rada Ukrajiny, https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1777-2021-%D1%80#Text „ Derżawna stratehija uprawlinnia lisamy Ukrajiny do 2035 roku”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Werchowna Rada Ukrajiny, https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/2341-14#Text, „Kryminalnyj kodeks Ukrajiny”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Werchowna Rada Ukrajiny, https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/3852-12#Text „Lisowyj kodeks Ukrajiny”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Werchowna Rada Ukrajiny, https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/z1308-22#Text „Metodyka wyznaczennia szkody ta zbytkiw, zapodijanych lisowomu fondu wnaslidok zbrojnoji ahresiji Rosijśkoji Federacijї”
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Werchowna Rada Ukrajiny, https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/2697-19 „Osnowni zasady (stratehija) derżawnoji ekołohicznoji polityky Ukrajiny na period do 2030 roku”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Werchowna Rada Ukrajiny, https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/326-2022-%D0%BF/print „Poriadok wyznaczennia szkody ta zbytkiw, zawdanych Ukrajini wnaslidok zbrojnoji ahresiji rosijśkoji Federaciji”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Werchowna Rada Ukrajiny, https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1264-12#Tex „Zakon Ukrajiny Pro ochoronu nawkołyszńioho pryrodnoho seredowyszcza”.
Pokaż w Google Scholar
Strona internetowa Werchowna Rada Ukrajiny, https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/2456-12#Text. „Zakon Ukrajiny Pro pryrodno-zapowidnyj Fond Ukrajiny”.
Pokaż w Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Ihor Kozak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
