Brytyjska operacja „Motorman” z 1972 roku jako skrajny przykład zastosowania sił zbrojnych do zapewnienia bezpieczeństwa publicznego

Abstrakt

Konflikt w Irlandii Północnej, a szczególnie jego trwająca w latach 1969-1998 część znana w przestrzeni publicznej oraz literaturze jako The Troubles, był konsekwencją splotu szeregu czynników o zabarwieniu nacjonalistycznym, etnicznym i religijnym, jak też efektem walki Irlandii o niepodległość oraz utrzymywania części tej wyspy pod władztwem Wielkiej Brytanii. W najbardziej krwawym okresie konflikt ten przybrał formę działań przeciwpartyzanckich prowadzonych z reguły w środowisku miejskim. W kontekście ataków o charakterze terrorystycznym rozlał się on na Republikę Irlandii, Anglię oraz kontynentalną Europę. Starcia z dobrze uzbrojonym i zorganizowanym oraz wysoce zmotywowanym przeciwnikiem przerosły możliwości lokalnych formacji policyjnych a kolejne działania, doprowadzały jedynie do dalszej eskalacji przemocy. Ostatecznie, latem 1972 r. władze w Londynie zdecydowały się na przeprowadzenie operacji „Motorman”, której celem było przejęcie kontroli nad strefami opanowanymi przez wrogie bojówki i przywrócenie tam pożądanego poziomu bezpieczeństwa publicznego. Do akcji tej zaangażowano siły wojskowe posiadające na wyposażeniu ciężkie wozy bojowe, samochody pancerne oraz okręty desantowe, a całość przedsięwzięć oparto o dane z rozpoznania powietrznego. Celem podjętych badań było określenie czynników jakie miały wpływ na zastosowanie Brytyjskich Sił Zbrojnych do wykonywania zadań z zakresu zapewnienia bezpieczeństwa publicznego w Irlandii Północnej w latach 1969-1972, i zbadanie czy użycie tych Sił na szeroką skalę w operacji „Motorman” przyniosło oczekiwane rezultaty. Poddano zweryfikowaniu założoną hipotezę badawczą, że czynniki te miały różnorodny charakter a najważniejszym z nich była słabość systemu pozamilitarnego, natomiast przeprowadzenie wskazanej operacji przyniosło spodziewane rezultaty, choć nie rozwiązało problemów mających wpływ na sytuację bezpieczeństwa. W efekcie badań wyodrębniono sześć czynników, które powodowały tak szerokie wykorzystanie sił zbrojnych. W badaniach posłużono się metodami charakterystycznymi dla nauk społecznych oraz historycznych, w tym analizą, dedukcją, porównywaniem, uogólnianiem, podejściem celowościowym działania oraz wnioskowaniem, jak też korzystano z analizy literatury przedmiotu oraz wybranych regulacji prawnych i źródeł.