WĘZŁOWE PROBLEMY TRANSFORMACJI SIŁ ZBROJNYCH. UWARUNKOWANIA, DETERMINANTY, PROCESY
DOI:
https://doi.org/10.34752/vjpvpd31Słowa kluczowe:
transformacja sił zbrojnych, strategia, planowanie, programowanie, zdolności oeracyjneAbstrakt
Celem artykułu jest zidentyfikowanie przesłanek świadczących o konieczności dokonania przeobrażeń w procesie pozyskiwania przez SZ RP zdolności operacyjnych oraz określenie głównych kierunków tych zmian. W rozwiązywaniu problemów badawczych zastosowano podejście systemowe i funkcjonalne oraz głównie krytyczną ocenę literatury, studium przypadków, obserwację uczestniczącą i wywiady eksperckie niestrukturyzowane. W rezultacie przeprowadzonych badań ustalono, że konieczne jest dokonanie uregulowań prawnych w obszarze strategicznego zarządzania bezpieczeństwem narodowym. Celowe jest zidentyfikowanie dokumentów wykonawczych do Strategii Bezpieczeństwa Narodowego, określenie wzajemnych zależności oraz dokonanie ich hierarchizacji. Cykliczne prowadzenie strategicznych przeglądów bezpieczeństwa narodowego daje merytoryczne podstawy do rozpoczęcia procesu planowania strategicznego oraz programowania obronnego i transformacji sił zbrojnych. Planowanie i programowanie sił zbrojnych powinno być prowadzone w oparciu o zasady bazujące na paradygmacie zdolnościowym. W tym celu konieczne jest zweryfikowanie metodyki stosowanej w resorcie obrony narodowej w procesie planistycznym. Przyszłościowy Model Sił Zbrojnych i przyjmowanie rozwiązań organizacyjno-funkcjonalnych powinien się opierać na decyzjach o sposobach materializowania zdolności operacyjnych. Jednocześnie są one kluczowe w pozyskiwania zdolności operacyjnych i kreowaniu nowych rozwiązań systemowych użycia sił zbrojnych w przewidywalnej przyszłości.
Pobrania
Bibliografia
Banasik M., Bezpieczeństwo międzynarodowe w erze strategicznej rywalizacji, Warszawa 2023.
Pokaż w Google Scholar
Banasik M., Rywalizacja, presja i agresja Federacji Rosyjskiej. Konsekwencje dla bezpieczeństwa międzynarodowego, Warszawa 2021.
Pokaż w Google Scholar
Banasik M., Wojna hybrydowa i jej konsekwencje dla bezpieczeństwa euroatlantyckiego, Warszawa 2018.
Pokaż w Google Scholar
Banasik M., Planowanie strategiczne bezpieczeństwa narodowego. Wybrane problemy, Toruń 2016.
Pokaż w Google Scholar
Banasik M., Planowanie rozwoju sił zbrojnych, Warszawa 2015.
Pokaż w Google Scholar
Banasik M., Prowadzenie analiz w procesie planowania zdolności sił zbrojnych, Warszawa, 2015.
Pokaż w Google Scholar
Banasik M. (red. nauk.), Wojna w Ukrainie i jej implikacje dla bezpieczeństwa międzynarodowego, Warszawa 2024.
Pokaż w Google Scholar
Banasik M., Rogozińska A. (red. nauk.), Russian Aggression and European Security, Warszawa 2024.
Pokaż w Google Scholar
Banasik M., Rogozińska A., Gawliczek P. (red. nauk.), The war in Ukraine and International Security, Warszawa 2022.
Pokaż w Google Scholar
Biała Księga, Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej wobec wyzwań i zagrożeń dla bezpieczeństwa narodowego, Warszawa 2025.
Pokaż w Google Scholar
Brzozowski A., Planowanie i programowanie rozwoju sił zbrojnych RP – ewolucja i stan obecny, Zeszyty Naukowe AON nr 3(76) 2009.
Pokaż w Google Scholar
Capability Portfolio Management, Department of Defense Directive 7045.20, Washington 2008.
Pokaż w Google Scholar
Commission on Planning, Programming, Budgeting and Execution Reform, Arlington 2024.
Pokaż w Google Scholar
Correia J., Military Capabilities and the Strategic Planning Conundrum, Security and Defence Quarterly 2019, June Volume 24 Number 2, https://doi.org/10.35467/sdq/108667.
Pokaż w Google Scholar
Davis P.K, Military Transformation? Which Transformation, and What Lies Ahead? Santa Monica 2010.
Pokaż w Google Scholar
Decyzja nr 393/ZPiPRSZ-P5 Ministra Obrony Narodowej z 9 grudnia 2020 r. w sprawie wprowadzenia do użytku w re sorcie obrony narodowej Metodyki programowania rozwoju Sił Zbrojnych RP.
Pokaż w Google Scholar
Department of Defense, Planning, Programming, Budgeting, and Execution (PPBE) Process/Army Planning, Programming, Budgeting, and Execution (PPBE) Process-An Executive, Washington 2011.
Pokaż w Google Scholar
Drzewiecki A., Modernizacja Sił Zbrojnych RP w kontekście doświadczeń z wojny w Ukrainie, Studia de Securitate 13(2) 2023, s. 98, DOI 10.24917/26578549.13.2.5.
Pokaż w Google Scholar
Fryc M., Nowoczesne technologie kształtujące rozwój sił zbrojnych i ich operacyjne użycie do 2039 roku, Bezpieczeństwo Narodowe 2023/42, DOI:10.59800/bn/170903.
Pokaż w Google Scholar
Ghitulescu S., Some Considerations About the PPBES into The American Military System, [w:] Planning, Programming, Budgeting, Evaluation System – Benefits and Chal-lenges, Workshop unfolded during the postgraduate course in Planning Programming Bud-geting System, Brasov 2010.
Pokaż w Google Scholar
Gocuł M., Opinia na temat: Wybrane Zagadnienia Strategicznego Zarządzania Systemem Obronnym Państwa w obszarze Planowania i Programowania Przygotowań Obronnych Państwa w zakresie Planowania i Programowania Rozwoju Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2023.
Pokaż w Google Scholar
Gryz J., Dawidczyk A., Koziej S., Zarządzanie Strategiczne Bezpieczeństwem. Teoria – Praktyka –Dydaktyka, Warszawa 2006.
Pokaż w Google Scholar
Joint Publication 5-0, Joint Operations Planning, Washington 2011.
Pokaż w Google Scholar
Koziej S., Brzozowski A. , 25 lat polskiej strategii bezpieczeństwa, Bezpieczeństwo Narodowe 2014 / II, s. 11-40.
Pokaż w Google Scholar
Koziej S., O pracach nad strategią bezpieczeństwa nagrodowego w kontekście prezydenckich rekomendacji: rola, procedura, treść, Warszawa 2024.
Pokaż w Google Scholar
Koziej S., O pracach nad strategią bezpieczeństwa narodowego w kontekście prezydenckich rekomendacji: rola, procedura, treść, Warszawa 2024.
Pokaż w Google Scholar
Koziej S., Polska myśl strategiczna (w kryzysie), Prezentacja tez wykładu, Koziej.pl, 22.05.2025.
Pokaż w Google Scholar
Koziej S., Braki Strategii Bezpieczeństwa Narodowego 2020: bez koncepcji operacyjnej i priorytetów preparacyjnych, Fundacja im. Kazimierza Pułaskiego, 26 maja 2020 r.
Pokaż w Google Scholar
Kucharski B., Uwarunkowania modernizacji technicznej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Wybrane zagadnienia, Warszawa 2023.
Pokaż w Google Scholar
Łukowski D., Bełza L., Kita S., Wpływ aspektów prawnych na realizację zadań w obszarze strategicznego planowania obronnego, Bezpieczeństwo Narodowe 2025/46, DOI:10.59800/bn/207641.
Pokaż w Google Scholar
Pawella M., Badanie zdolności operacyjnej Sił Zbrojnych RP. Model kontroli wykonania zadań w dziedzinie obronności, Kontrola Państwowa Nr 4/lipiec-sierpień/2023, DOI: 10.53122/ISSN.0452-5027/2023.1.20.
Pokaż w Google Scholar
Pawłowski J., Strategia Bezpieczeństwa Narodowego RP wyznacznikiem roli administracji publicznej w procesie przygotowań obronnych państwa, [w:] Administracja publiczna w procesie przygotowań obronnych państwa, M. Kuliczkowski (red.), Warszawa 2018.
Pokaż w Google Scholar
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie warunków i trybu planowania i finansowania zadań wykonywanych w ramach przygotowań obronnych państwa realizowanych przez organy administracji rządowej, organy samorządu terytorialnego i przedsiębiorców z dnia 14 stycznia 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 73).
Pokaż w Google Scholar
Stanowisko Mieczysława Gocuła zaprezentowane na panelu eksperckim w ramach konferencji zorganizowanej przez Departament Obrony Narodowej Najwyższej Izby Kontroli Rekomendacje dla bezpieczeństwa Polski, która odbyła się w dniu 5 czerwca 2025 r.
Pokaż w Google Scholar
Stanowisko Ryszarda Piotrowskiego zaprezentowane na panelu eksperckim w ramach konferencji zorganizowanej przez Departament Obrony Narodowej Najwyższej Izby Kontroli Rekomendacje dla bezpieczeństwa Polski, która odbyła się w dniu 5 czerwca 2025 r.
Pokaż w Google Scholar
Stanowisko Szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego zaprezentowane na panelu eksperckim w ramach konferencji zorganizowanej przez Departament Obrony Narodowej Najwyższej Izby Kontroli Rekomendacje dla bezpieczeństwa Polski, która odbyła się w dniu 5 czerwca 2025 r.
Pokaż w Google Scholar
Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Strona informacyjna Prezesa Rady Ministrów.
Pokaż w Google Scholar
Strategię Rozwoju Systemu Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej 2022 przyjęto uchwałą Rady Ministrów z dnia 9 kwietnia 2013 r.
Pokaż w Google Scholar
Sztab Generalny WP, Metodyka Programowania Rozwoju SZ RP, Warszawa 2020.
Pokaż w Google Scholar
Szułdrzyński M., „Rzecz W Tym”. Impulsywne zakupy Mariusza Błaszczaka. Dlaczego NIK skrytykowała MON z czasów rządu PiS, Rzeczpospolita 25.06.2024.
Pokaż w Google Scholar
Szydłowski P., Prognoza wyzwań, zagrożeń, ryzyk i szans dla bezpieczeństwa narodowego rzeczypospolitej polskiej na podstawie dokumentów strategii bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2014 oraz 2020, Studia Bezpieczeństwa Narodowego Zeszyt 33 (2024), s. 108., s. 91-116, DOI: 10.37055/sbn/189937.
Pokaż w Google Scholar
Universal Joint Task Manual, CJCSM 3500.04F, 01 June 2011.
Pokaż w Google Scholar
Ustawa z dnia 21 czerwca 2013 r. o zmianie ustawy o urzędzie Ministra Obrony Narodowej oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2013 poz. 852).
Pokaż w Google Scholar
Ustawa z dnia 25 maja 2001 r. o przebudowie i modernizacji technicznej oraz finansowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2001 nr 76 poz. 804).
Pokaż w Google Scholar
Wyrwał M., Żemła E, Fronty Wojny. Polska bez strategii bezpieczeństwa. "Prezydent Duda nie zauważył jednego detalu", Onet 16 lipca 2025.
Pokaż w Google Scholar
Yarger H.R., Toward a Theory of Strategy: Art Lykke and the US Army War College Strategy Model, [w:] Theory of War and Strategy, USA WC Guide to National Security Issues, Vol I, Chapter 3, Carlisle 2008.
Pokaż w Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Mirosław Banasik
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
