WĘZŁOWE PROBLEMY W OBSZARZE BEZPIECZEŃSTWA MILITARNEGO POLSKI PO WYBUCHU PEŁNOSKALOWEJ WOJNY W UKRAINIE
DOI:
https://doi.org/10.34752/qs8e1376Słowa kluczowe:
bezpieczeństwo militarne, Polska, wojna na Ukrainie, Federacja Rosyjska, odstraszanie, NATO, zagrożenia hybrydoweAbstrakt
Opracowanie podejmuje diagnozę węzłowych problemów bezpieczeństwa militarnego Polski po wybuchu pełnoskalowej wojny na Ukrainie (24 II 2022), stawiając tezę, że agresja Rosji istotnie pogorszyła sytuację strategiczną RP i wymusiła przyspieszoną adaptację w wymiarze obronnym, politycznym, gospodarczym i społecznym. Artykuł odpowiada na pytanie: w jaki sposób wojna wpłynęła na bezpieczeństwo Polski oraz jakie działania uruchomiono
w odpowiedzi na nowe zagrożenia w pierwszej fazie konfliktu. Punkt wyjścia stanowi uporządkowanie aparatu pojęciowego bezpieczeństwa (ze szczególnym naciskiem na bezpieczeństwo militarne) i osadzenie analizy
w paradygmacie realistycznym, który eksponuje rolę potencjału zbrojnego, odstraszania i uwarunkowań sojuszniczych NATO. W części analitycznej zidentyfikowano kluczowe kategorie zagrożeń (pośrednie i bezpośrednie użycie sił zbrojnych, działania poniżej progu wojny, presja energetyczna i cybernetyczna), a także czynniki strukturalne (asymetria potencjałów, integracja rosyjsko-białoruska, erozja reżimów rozbrojeniowych) oddziałujące
na bezpieczeństwo Polski. Konkluzja wskazuje na konieczność długofalowego równoważenia krajowego potencjału militarnego z wiarygodnością zobowiązań sojuszniczych oraz rozwijania koncepcji użycia Sił Zbrojnych RP adekwatnie
do scenariuszy od szantażu militarnego po konflikt pełnoskalowy. Praca wnosi syntetyczną ramę teoretyczno-praktyczną do oceny bieżących i przyszłych decyzji strategicznych państwa w warunkach podwyższonego ryzyka wojny
na wschodniej flance NATO.
Pobrania
Bibliografia
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483, z 2001 r. Nr 28, poz. 319, z 2006 r. Nr 200, poz. 1471, z 2009 r., Nr 114, poz. 946.).
Pokaż w Google Scholar
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. 2022 poz. 655).
Pokaż w Google Scholar
Balcerowicz B., Strategia obronna państwa średniej wielkości, [w:] Wystarczalność obronna, [red.] Sienkiewicz P., Bellona, Warszawa 1996.
Pokaż w Google Scholar
Balcerowicz B., Obronność państwa średniego, Bellona, Warszawa 1997.
Pokaż w Google Scholar
Bendyk E., Buras P., Polska wobec wojny, Polska w świecie po wojnie. Zadania na nowy czas, Fundacja im. Stefana Batorego, Warszawa 2022.
Pokaż w Google Scholar
Bobrow D. B. [red.], Bezpieczeństwo narodowe i międzynarodowe u schyłku XX wieku, Scholar, Warszawa 1997.
Pokaż w Google Scholar
Bogdański W., Personifikacje rzymskie na monetach, „Biuletyn informacyjny” 2009–2010, nr 4.
Pokaż w Google Scholar
Czaputowicz J., Bezpieczeństwo międzynarodowe. Współczesne koncepcje, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012.
Pokaż w Google Scholar
Czternastek M., Torbiczuk G., Bezpieczeństwo militarne państwa, „Bezpieczeństwo publiczne” 2018, zeszyt nr 12.
Pokaż w Google Scholar
Czupryński A., Bezpieczeństwo w ujęciu aksjologicznym, [w:] Bezpieczeństwo na lądzie, morzu i w powietrzu w XXI wieku, [red.] J. Zboiny, Wyd. CNBOP-PIB, Józefów 2014.
Pokaż w Google Scholar
Dworecki S., Zagrożenia bezpieczeństwa państwa, Akademia Obrony Narodowej, Warszawa 1994.
Pokaż w Google Scholar
Dyner A. M., Rosja wzmacnia zachodnią flankę, „Biuletyn Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych”, nr 173 (1746), 19 grudnia 2018.
Pokaż w Google Scholar
Ficoń K., Bezpieczeństwo jako systemowa kategoria ontologiczna, „Kwartalnik Bellona” 2013, nr 1.
Pokaż w Google Scholar
Huzarski M., Zarządzanie bezpieczeństwem militarnym w ujęciu narodowym i sojuszniczym, Akademia Obrony Narodowej, Warszawa 2008.
Pokaż w Google Scholar
Jordan A.A., Taylor W.J., American National Security: Policy and Process, Johns Hopkins University Press, Baltimore 1981.
Pokaż w Google Scholar
Kitler W., Obrona narodowa III RP. Pojęcie. Organizacja. System, „Zeszyty Naukowe AON”, Warszawa 2002.
Pokaż w Google Scholar
Kitler W., Bezpieczeństwo narodowe RP. Podstawowe kategorie, uwarunkowania, system, Akademia Obrony Narodowej, Warszawa 2011.
Pokaż w Google Scholar
Kitler W., Przygotowania ochronno-obronne Rzeczypospolitej Polskiej. Część II. Przygotowania systemu bezpieczeństwa narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, Akademia Sztuki Wojennej, Warszawa 2014.
Pokaż w Google Scholar
Kompała D., Pojmowanie bezpieczeństwa militarnego, „OBRONNOŚĆ. Zeszyty Naukowe” 2015, nr 3(15).
Pokaż w Google Scholar
Kopeć R., Mazur P., Odstraszanie militarne w XXI wieku. Polska-NATO-Rosja, Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Kraków 2017.
Pokaż w Google Scholar
Koziej S., Wstęp do teorii i historii bezpieczeństwa (skrypt internetowy), Warszawa /Ursynów 2010.
Pokaż w Google Scholar
Koziej S., Aspekty bezpieczeństwa militarnego w ujęciu Strategicznego Przeglądu Bezpieczeństwa Narodowego, „Bezpieczeństwo Narodowe” 2012, nr III-IV (23-24).
Pokaż w Google Scholar
Koziej S., Społeczna świadomość strategiczna warunkiem skuteczności współczesnych systemów bezpieczeństwa, „Pulaski Policy Papers. Komentarz Międzynarodowy Pułaskiego”, Warszawa 2018.
Pokaż w Google Scholar
Kuliczkowski M., Przygotowania obronne w Polsce. Uwarunkowania formalnoprawne, dylematy pojęciowe i próba systematyzacji, Akademia Obrony Narodowej, Warszawa 2013.
Pokaż w Google Scholar
Kubiński M., Militarne zagrożenia bezpieczeństwa państwa, [w:] Współczesne problemy bezpieczeństwa państwa: księga pamiątkowa ku czci Tomasza Jana Biedronia, [red.] Wasiuta O., Mazur P., Katedra Pedagogiki Katolickiej, Stalowa Wola 2017.
Pokaż w Google Scholar
Kuźniar R. [red.], Między polityką a strategią, Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, Warszawa 1994.
Pokaż w Google Scholar
Lidwa W., Współdziałanie w walce lądowej, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2000.
Pokaż w Google Scholar
Lorenz W., Wysunięta obrona – nowe podejście do polityki obrony i odstraszania NATO, http://polska-zbrojna. pl/home/articleshow/37133?t=Wysunieta-obrona-nowe-podejscie-do-polityki-obrony-i-odstraszania-NATO#
Pokaż w Google Scholar
Łepkowski W. [red.], Słownik terminów z zakresu bezpieczeństwa narodowego, Akademia Obrony Narodowej, Warszawa 2002.
Pokaż w Google Scholar
Marczak J., Powszechna ochrona i obrona narodowa [w:] Jakubczak R., Marczak J., Gąsiorek K., Jakubczak W. [red.], Podstawy bezpieczeństwa narodowego Polski w erze globalizacji, Akademia Obrony Narodowej, Warszawa 2008.
Pokaż w Google Scholar
Mcsweeney B., Identity and security, „Buzan and the Copenhagen school, Review of International Studies” 1996, t. 22.
Pokaż w Google Scholar
Modrzejewski Z., Zagrożenia militarne Polski [w:] Obronność Polski w XXI wieku [red:] Leśniewski Z., Ostolski P. R., Palczewska M., Akademia Sztuki Wojennej, Warszawa 2017.
Pokaż w Google Scholar
Moroz E. J., [w:] Leksyn politologii, Wrocław 1997.
Pokaż w Google Scholar
Nęcki T., Piramida Maslowa. Na czym polega teoria hierarchii potrzeb?, https://www.poradnikzdrowie.pl/psychologia/zdrowie psychiczne/piramida-maslowa-czyli-teoria-hierarchii-potrzeb-na-czym-polega-aa-V65R-KMsG-ikqu.html
Pokaż w Google Scholar
Nowochatko-Kowalczyk I., Bezpieczeństwo żywnościowe. Kwestia dostępności nawozów sztucznych to jedno z największych wyzwań dla Polski, Biznes w INTERIA.PL
Pokaż w Google Scholar
Osowski P., USA odbierają Europę Niemcom. Zmiana 180 stopni i szansa dla Polski; Wojna na Ukrainie, TVP Info,
Pokaż w Google Scholar
Pawlak C., (Nie)oczywiste skutki wojny na Ukrainie (Opinia), Defence24.pl, https://defence24.pl/ geopolityka/nieoczywiste-skutki-wojny-na-ukrainie-opinia
Pokaż w Google Scholar
Pawłuszko T., Bezpieczeństwo Polski po szczycie NATO w Madrycie, Instytut Sobieskiego, Raport Październik 2022.
Pokaż w Google Scholar
Pokruszyński W., Współczesne bezpieczeństwo narodowe, „Kultura i Polityka. Zeszyty naukowe Wyższej Szkoły Europejskiej im. ks. Józefa Tischnera w Krakowie”, nr 5.
Pokaż w Google Scholar
Pokruszyński W., Bezpieczeństwo teoria i praktyka (podręcznik akademicki), Wydawnictwo Wyższej Szkoły Gospodarki Euroregionalnej im. Alcide De Gasperi w Józefowie, Józefów 2012.
Pokaż w Google Scholar
Radomyski A., Płaczek J., Wetoszka A., Mały słownik z zakresu bezpieczeństwa i obronności, Wydawnictwo Lotniczej Akademii Wojskowej, Dęblin 2022.
Pokaż w Google Scholar
Sokała W., O skutkach pożegnania z neutralnością Szwecji i Finlandii, https://forsal.pl/swiat/ bezpieczenstwo/artykuly/8421829,akcesja-do-nato-szwecja-finlandia
Pokaż w Google Scholar
Stankiewicz W. , Bezpieczeństwo narodowe a walki niezbrojne. Studium, Akademia Obrony Narodowej, Warszawa 1991.
Pokaż w Google Scholar
Stańczyk J., Współczesne pojmowanie bezpieczeństwa, Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 1996.
Pokaż w Google Scholar
Szpyra R., Podstawowe problemy bezpieczeństwa militarnego, „Zeszyty Naukowe AON”, nr 2(79), Warszawa 2010.
Pokaż w Google Scholar
Szpyra R., Bezpieczeństwo militarne państwa, Akademia Obrony Narodowej, Warszawa 2012.
Pokaż w Google Scholar
Szymczak M. [red.], Słownik języka polskiego, t. I, PWN, Warszawa 1978.
Pokaż w Google Scholar
Świerszcz K., Bezpieczeństwo państwa w czasach współczesnych w ujęciu podmiotowo-aksjologicznym, „Przegląd Nauk o Obronności” 2016, nr 1/2/, WAT.
Pokaż w Google Scholar
Świetlińska M., Czy Polsce grozi wojna? Czy Polska zostanie zaatakowana? https://www.dziennik prawny.pl/pl/a/czy-polsce-grozi-wojna-czy-polska-zostanie-zaatakowana
Pokaż w Google Scholar
Theus J., NATO. Przełomowa decyzja Finlandii i Szwecji obnażyła porażkę Putina. A groźby Kremla? Kryją niemoc, https://oko.press/fimlandia-i-szwecja-w-nato/ [dostęp: 18.05.2022].
Pokaż w Google Scholar
Wasiuta O., Klepka R., Kopeć R. [red.], Vademecum Bezpieczeństwa, Instytut Nauk o Bezpieczeństwie Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie, Kraków 2018.
Pokaż w Google Scholar
Welzer H., Wojny klimatyczne, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2010.
Pokaż w Google Scholar
Williamson M., Terrorism, War and International Law: The Legality of the Use of Force, Farnham 2013, s. 193.
Pokaż w Google Scholar
Wilk A., Rosyjska armia białoruska. Praktyczne aspekty integracji wojskowej Białorusi i Rosji, Ośrodek Studiów Wschodnich, Warszawa, marzec 2021.
Pokaż w Google Scholar
Wiśniewski B., Bezpieczeństwo w teorii i badaniach naukowych, Wyższa Szkoła Policji, Szczytno 2011.
Pokaż w Google Scholar
Wyszczelski L., Bezpieczeństwo narodowe Polski w XX–XXI wieku na tle wyzwań bezpieczeństwa globalnego, [w:] Współczesne bezpieczeństwo militarne, M. Kubiak, A. Turek [red.], Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego, Warszawa–Siedlce 2012.
Pokaż w Google Scholar
Zając J., Bezpieczeństwo państwa, [w:] K.A. Wojtaszczyk, A. Materska-Sosnowska [red.], Bezpieczeństwo państwa. Wybrane problemy, ASPRA-JR, Warszawa 2009.
Pokaż w Google Scholar
Ziarko J., Dylematy metodologiczne bezpieczeństwa jako nauki, [w:] R. Kwieciński [red.], Bezpieczeństwo. Wymiar współczesny i perspektywy badań, Krakowska Szkoła Wyższa im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Kraków 2010.
Pokaż w Google Scholar
Zięba R., Pojęcie i istota bezpieczeństwa, Scholar, Warszawa 1999.
Pokaż w Google Scholar
Zięba R., Instytucjonalizacja bezpieczeństwa europejskiego: koncepcje – struktury – funkcjonowanie, Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa 1999.
Pokaż w Google Scholar
Zięba R., Teoria ogólna bezpieczeństwa państwa w stosunkach międzynarodowych, [w:] Stosunki międzynarodowe w XXI wieku. Księga jubileuszowa z okazji 30-lecia Instytutu Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego, WN Scholar, Warszawa 2006.
Pokaż w Google Scholar
Zięba R., Bezpieczeństwo a terroryzm – aspekty teoretyczne, [w:] Terroryzm globalne wyzwanie, [red.] K. Kowalczyk, W. Wróblewski, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2006.
Pokaż w Google Scholar
Zięba R. [red.], Bezpieczeństwo międzynarodowe po zimnej wojnie, Wyd. Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2008.
Pokaż w Google Scholar
Zięba R., Zając J., Budowa zintegrowanego systemu bezpieczeństwa narodowego Polski. Ekspertyza, Warszawa, październik 2010 r.
Pokaż w Google Scholar
Strategia Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej, BBN, Warszawa 2020.
Pokaż w Google Scholar
Koncepcja Obronna Rzeczypospolitej Polskiej, MON, maj 2017.
Pokaż w Google Scholar
Dictionary of Military and Associated Terms, Department of Defense, Washington 1987.
Pokaż w Google Scholar
Słownik podstawowych pojęć dotyczących bezpieczeństwa państwa, Akademia Obrony Narodowej, Warszawa 1994.
Pokaż w Google Scholar
25 lat od podpisania Traktatu o Konwencjonalnych Siłach Zbrojnych w Europie, http://pm.ukw.edu.pl/25-lat-od--podpisania-traktatu-o-konwencjonalnych-silach-zbrojnych-w-europie
Pokaż w Google Scholar
NATO Review, Bezpieczeństwo europejskie bez traktatu INF, https://www.nato.int/ docu/review/pl/articles/2019/09/30/bezpieczenstwo-europejskie-bez-traktatu-inf/index.html
Pokaż w Google Scholar
https://pl.wikipedia.org/wiki/Zwi%C4%85zek_Rosji_i_Bia%C5%82orusi
Pokaż w Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Aleksandra Prus, Dariusz Rewak
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
