WIELOWYMIAROWY SYSTEM MASKOWANIA W WOJNIE PODZIEMNEJ. ANALIZA TECHNICZNYCH, TAKTYCZNYCH I HUMANITARNYCH UWARUNKOWAŃ FUNKCJONOWANIA INFRASTRUKTURY HAMASU

Autor

DOI:

https://doi.org/10.34752/wv19m239

Słowa kluczowe:

maskowanie; obiekty podziemne; inżynieria wojskowa; środowisko zurbanizowane; prawo konfliktów zbrojnych; działania asymetryczne, Hamas, Siły Obronne Izraela

Abstrakt

W niniejszym artykule przedstawiono problematykę związaną z wykorzystaniem wielowymiarowego systemu maskowania infrastruktury podziemnej w działaniach zbrojnych prowadzonych w środowisku zurbanizowanym na przykładzie Strefy Gazy. Zgodnie z przyjętym założeniem badawczym zaprezentowano istotę wojny podziemnej oraz ogólną charakterystykę infrastruktury tunelowej jako narzędzia walki asymetrycznej. W publikacji dokonano identyfikacji i analizy rozwiązań techniczno-inżynieryjnych, taktyczno-operacyjnych oraz informacyjno-organizacyjnych, które składały się na spójny system maskowania stosowany przez Hamas. Zasadnicze rozważania podjęte w artykule dotyczą wpływu tego systemu na przebieg działań zbrojnych, skuteczność rozpoznania wielosensorowego przeciwnika oraz tempo i koszty prowadzonych operacji wojskowych. Ponadto omówiono konsekwencje humanitarne i prawne wynikające z integracji infrastruktury podziemnej z przestrzenią cywilną, ze szczególnym uwzględnieniem ograniczeń wynikających z międzynarodowego prawa humanitarnego konfliktów zbrojnych. W zakończeniu artykułu przedstawiono najważniejsze wnioski, stanowiące uogólnienie wyników badań oraz wskazujące na znaczenie wojny podziemnej i maskowania dla przyszłych działań wojskowych w środowisku zurbanizowanym.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogramy autorów

  • Krzysztof Wysocki - Akademia Sztuki Wojennej

    Dr hab. inż. Krzysztof Wysocki – nauczyciel akademicki i ekspert w obszarze nauk o bezpieczeństwie oraz sztuki wojennej, związany z Akademią Sztuki Wojennej. Specjalizuje się w problematyce maskowania operacyjnego, ochrony informacji (OPSEC). W pracy naukowej koncentruje się na zagadnieniach MILDEC (Military Deception), organizacji i prowadzenia działań taktycznych i operacyjnych, a także na roli wojsk inżynieryjnych w działaniach taktycznych i operacjach reagowania kryzysowego. Jest autorem i współautorem opracowań naukowych oraz materiałów dydaktycznych poświęconych m.in. planowaniu maskowania (MILDEC) i ochronie informacji krytycznej (OPSEC) w ujęciu NATO, a także analizie współczesnych wyzwań bezpieczeństwa, takich jak wpływ niszczenia obiektów hydrotechnicznych na cele operacji wojskowych czy mechanizmy zarządzania refleksyjnego w eskalacji kryzysów. W jego dorobku znajdują się również monografie i prace redakcyjne dotyczące problematyki współczesnego maskowania oraz prowadzenia rozpoznania inżynieryjnego w działaniach taktycznych.

  • Stanisław Kowalkowski - Akademia Sztuki Wojennej

    Prof. dr hab. Stanisław Kowalkowski – wieloletni wykładowca Akademii Sztuki Wojennej, związany z Wydziałem Wojskowym, specjalizujący się w dyscyplinie nauki o bezpieczeństwie. W pracy naukowej koncentruje się na problematyce bezpieczeństwa publicznego, zarządzania kryzysowego oraz funkcjonowania systemu bezpieczeństwa państwa w wymiarze cywilno-wojskowym. Jest autorem i współautorem publikacji naukowych (artykułów, rozdziałów i monografii) dotyczących m.in. wykorzystania Sił Zbrojnych RP w zarządzaniu kryzysowym, jakości kształcenia w uczelni wojskowej oraz uwarunkowań edukacji dla bezpieczeństwa. 

  • Mariusz Ochalski

    Gen. bryg. Mariusz Sebastian Ochalski - Szef Zarządu Inżynierii Wojskowej Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych. Jest autorem i współautorem publikacji poświęconych współczesnym działaniom taktycznym oraz wsparciu wojsk lądowych, obejmujących m.in. zagadnienia organizacji i prowadzenia działań, wykorzystania specjalistycznych zdolności w środowisku operacyjnym, a także problematykę rozpoznania i przeciwdziałania zagrożeniom asymetrycznym, w tym IED.

Bibliografia

Abuamer M., Detection, Neutralization, and Destruction: The Limits of Israel's Strategy against Gaza’s Tunnels, „Al-Muntaqa” 2024, vol. 7, no. 1.
Pokaż w Google Scholar

Abuamer M., Gaza’s Subterranean Warfare: Palestinian Resistance Tunnels vs. Israel’s Military Strategy, „Studies in Conflict & Terrorism” 2024.
Pokaż w Google Scholar

Andrews P., Subterranean Operations: Israeli Defense Force Lessons from Gaza, Center for Army Lessons Learned (CALL), No. 25-1031, Fort Leavenworth 2025.
Pokaż w Google Scholar

Barton P., Doyle P., Vandewalle J., Beneath Flanders Fields. The Tunnellers’ War 1914–1918, Spellmount, Stroud 2005.
Pokaż w Google Scholar

Beaumont P., Hamas’s stealth attack will be remembered as Israeli intelligence failure for the ages, „The Guardian”,
Pokaż w Google Scholar

Boyer II D. D., Use of Subterranean Infrastructure in Contemporary Conflicts, TRADOC G-2 OE Enterprise, 2024, https://oe.tradoc.army.mil/product/use-of-subterranean-infrastructure-in-contemporary-conflicts.
Pokaż w Google Scholar

Brown P., Cohen Z., Hamas operatives used phone lines installed in tunnels under Gaza to plan Israel attack over 2 years, CNN, https://www.cnn.com/2023/10/24/politics/intelligence-hamas-israel-attack-tunnels-phone-lines/index.html.
Pokaż w Google Scholar

Cohen R. S., Johnson D. E., Thaler D. E. et al., From Cast Lead to Protective Edge: Lessons from Israel’s Wars in Gaza, RAND Corporation, Santa Monica 2017.
Pokaż w Google Scholar

Cohen R. S., Johnson D. E., Thaler D. E., Allen B., Bartels E. M., Cahill J., Efron S., Lessons from Israel’s Wars in Gaza, RAND Corporation, Santa Monica 2017.
Pokaż w Google Scholar

Dinstein Y., The Conduct of Hostilities under the Law of International Armed Conflict, wyd. 3, Cambridge University Press, Cambridge 2022.
Pokaż w Google Scholar

Doron D., The future of Hamas' weapons and its efforts to rebuild the military wing, The Meir Amit Intelligence and Terrorism Information Center, 23 październik 2025.
Pokaż w Google Scholar

Elmo D., Mitelman A., A Case Study of Thin Concrete Wall Elements Subjected to Ground Loads, „Buildings” 2023, vol. 13, no. 3.
Pokaż w Google Scholar

Gat A., What Have We Not Yet Grasped About the Strategic Implications of Gaza’s Underground Challenge, https://www.inss.org.il/publication/gaza-tunnels/.
Pokaż w Google Scholar

Gerwehr S., Glenn R. W., The Art of Darkness: Deception and Urban Operations, RAND Arroyo Center, Santa Monica 2000.
Pokaż w Google Scholar

Head W. P., How “Tunnel Rats” Fought the Viet Cong in Underground Tunnels in Vietnam, https://www.historynet.com/tunnel-rats-vietnam/.
Pokaż w Google Scholar

Hecht E., Hamas Underground Warfare, „BESA Center Perspectives Paper” 2014, nr 259.
Pokaż w Google Scholar

Hernández Valdez N. A., Tactical Gains, Strategic Costs: A Strategic, Ethical, and Normative Evaluation of Israel’s War on Hamas in Gaza, „Inter Populum: The Journal of Irregular Warfare and Special Operations” 2025, vol. 3, no. I.
Pokaż w Google Scholar

Jurga R. M., Kędryna A. M., Festungsfront Oder–Warthe–Bogen. Katalog, Wydawnictwo „Donjon”, Kraków 2014.
Pokaż w Google Scholar

Macias A., Międzyrzecki Rejon Umocniony (Festungsfront im Oder–Warthe–Bogen) – uwarunkowania geomorfologiczne i geologiczne lokalizacji systemu umocnień, „Prace Geograficzne” 2017, nr 148.
Pokaż w Google Scholar

Olson K. R., Morton L. W., Why Were the Soil Tunnels of Cu Chi and Iron Triangle in Vietnam So Resilient?, „Open Journal of Soil Science” 2017, vol. 7, no. 2.
Pokaż w Google Scholar

Picheta R., McCarthy S., Israel was aware of Hamas’ attack plan over a year ago, report says, CNN, https://edition.cnn.com/2023/12/01/middleeast/israel-hamas-gaza-intelligence-intl/index.html.
Pokaż w Google Scholar

Sinrich H., Alshamlan H., Katulis B., Backgrounder Hamas, Middle East Institute, https://www.mei.edu/publications/hamas.
Pokaż w Google Scholar

Slesinger I., A Cartography of the Unknowable: Technology, Territory and Subterranean Agencies in Israel’s Management of the Gaza Tunnels, „Geopolitics” 2020, vol. 25, no. 1.
Pokaż w Google Scholar

Spencer J., Gaza’s Underground: Hamas’s Entire Politico-Military Strategy Rests on Its Tunnels, Modern War Institute, https://mwi.westpoint.edu/gazas-underground-hamass-entire-politico-military-strategy-rests-on-its-tunnels/.
Pokaż w Google Scholar

Spencer J., Israel’s New Approach to Tunnels: A Paradigm Shift in Underground Warfare, Modern War Institute at West Point, https://mwi.westpoint.edu/israels-new-approach-to-tunnels-a-paradigm-shift-in-underground-warfare/.
Pokaż w Google Scholar

Spencer J., The Dogs of (Urban) War: Lessons from Oketz, the Israel Defense Forces Specialized Canine Unit, Modern War Institute at West Point, https://mwi.westpoint.edu/the-dogs-of-urban-war-lessons-from-oketz-the-israel-defense-forces-specialized-canine-unit/.
Pokaż w Google Scholar

Watkins N. J., James A. M., Digging Into Israel: The Sophisticated Tunneling Network of Hamas, „Journal of Strategic Security” 2016, vol. 9, no. 1.
Pokaż w Google Scholar

Watling J., Reynolds N., Tactical Lessons from Israel Defense Forces Operations in Gaza, 2023, „RUSI Occasional Paper” 2024.
Pokaż w Google Scholar

ATP 3-21.51, Subterranean Operations, Department of the Army, Headquarters, Washington 2019.
Pokaż w Google Scholar

Hamas’ Use of Human Shields in Gaza, NATO Strategic Communications Centre of Excellence, Riga 2017.
Pokaż w Google Scholar

Inside the Tunnels of Gaza. The Scale and the Sophistication, Strona internetowa Reuters,
Pokaż w Google Scholar

https://www.reuters.com/graphics/ISRAEL-PALESTINIANS/GAZA-TUNNELS/gkvldmzorvb/.
Pokaż w Google Scholar

International Humanitarian Law and the Challenges of Contemporary Armed Conflicts. Report, Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża, 32IC/15/11, Genewa 2015.
Pokaż w Google Scholar

Israel-Hamas Conflict 2023: Background Information Statistics, Strona internetowa Government of Israel,
Pokaż w Google Scholar

https://www.gov.il/en/pages/swords-of-iron-war-in-the-south-7-oct-2023.
Pokaż w Google Scholar

Międzynarodowe prawo humanitarne, Strona internetowa Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP,
Pokaż w Google Scholar

https://www.gov.pl/web/dyplomacja/miedzynarodowe-prawo-humanitarne.
Pokaż w Google Scholar

Międzynarodowe prawo humanitarne konfliktów zbrojnych, WCEO, Warszawa 2014.
Pokaż w Google Scholar

Protokół dodatkowy do Konwencji genewskich z 12 sierpnia 1949 r. dotyczący ochrony ofiar międzynarodowych konfliktów zbrojnych (Protokół I) z 8 czerwca 1977 r. (Dz.U. 1992 nr 41, poz. 175).
Pokaż w Google Scholar

Where Engineering and Warfare Meet: The Yahalom Unit’s Operations, Strona internetowa Israel Defense Forces,
Pokaż w Google Scholar

https://www.idf.il/en/mini-sites/israel-at-war/all-articles/the-yahalom-unit-s-operations-during-the-war-against-hamas.
Pokaż w Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

31-03-2026

Numer

Tom 295 Nr 1 (2026):

Dział

Artykuły recenzowane

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 K. Wysocki, S. Kowalkowski, M. Ochalski

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Jak cytować

Wysocki, Krzysztof, Stanisław Kowalkowski, and Mariusz Ochalski. 2026. “WIELOWYMIAROWY SYSTEM MASKOWANIA W WOJNIE PODZIEMNEJ. ANALIZA TECHNICZNYCH, TAKTYCZNYCH I HUMANITARNYCH UWARUNKOWAŃ FUNKCJONOWANIA INFRASTRUKTURY HAMASU”. Wiedza Obronna 295 (1). https://doi.org/10.34752/wv19m239.

Podobne artykuły

11-20 z 149

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.