KLUCZOWE ASPEKTY EWALUACJI GRANIC STREF POLSKICH OBSZARÓW MORSKICH W KONTEKŚCIE BEZPIECZEŃSTWA RP
DOI:
https://doi.org/10.34752/9cmrvc29Słowa kluczowe:
morskie wody wewnętrzne, morze terytorialne, strefa przyległa, wyłączna strefa ekonomiczna, granica państwowa, bezpieczeństwoAbstrakt
Obszary morskie państw nadbrzeżnych składają się, w zależności od ich geograficznego usytuowania, ze stref określonych co do nazwy, powierzchni i pełnionych funkcji przez międzynarodowe prawo publiczne. Konwencyjne przepisy regulują obowiązki i uprawnienia państw – użytkowników wszechoceanów oraz sposoby rozstrzygania zachodzących między nimi sporów. Polskie obszary morskie obejmują morskie wody wewnętrzne, morze terytorialne, strefę przyległą i wyłączną strefę ekonomiczną. Mają one zróżnicowany wpływ na bezpieczeństwo państwa oraz realizację gospodarczych, społecznych i politycznych interesów państwa zapewniającego sobie stosowną nad nimi jurysdykcję. Celem artykułu jest przedstawienie aktualnych uwarunkowań dotyczących funkcjonowania poszczególnych stref w ich obecnych granicach, występujących sporów granicznych z sąsiadami i ponoszonych z tego tytułu przez Polskę konsekwencji oraz ich wpływu na bezpieczeństwo RP. Uzasadniona zostanie również potrzeba wprowadzenia zmian legislacyjnych odnoszących się do sprawowania zwierzchnictwa nad polskimi obszarami morskimi.
Pobrania
Bibliografia
PIŚMIENNICTWO
Pokaż w Google Scholar
LITERATURE
Pokaż w Google Scholar
Bugajski D.R., Prawo do żeglugi w Cieśninie Pilawskiej a praktyka międzynarodowa, „Prawo Morskie” 2008, t. XXIV, s. 209-228.
Pokaż w Google Scholar
Ilnicki M., Ligęza K., Możliwość wykorzystania potencjału sił morskich RP w sytuacjach wystąpienia zagrożeń niemilitarnych [w:] Zasady użycia sił morskich RP w sytuacjach nadzwyczajnych w pokojowych warunkach funkcjonowania państwa, red. M. Ilnicki, A. Makowski, A. Mrozowska, Wydanie specjalne „Rocznika Bezpieczeństwa Morskiego”, Gdynia 2022, s. 87-123.
Pokaż w Google Scholar
Ilnicki M., Formalnoprawne podstawy udziału Morskiego Oddziału Straży Granicznej w przeciwdziałaniu pozamilitarnym sytuacjom nadzwyczajnym na polskich obszarach morskich, „Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego” 2023, 28(15), s. 127-144.
Pokaż w Google Scholar
Ilnicki M, Zarys koncepcji zabezpieczenia morskich farm wiatrowych przed zdarzeniami naruszającymi ich ochronę w pokojowych warunkach funkcjonowania Polski, „Rocznik Bezpieczeństwa Morskiego” 2023, XVII, s. 267-282.
Pokaż w Google Scholar
Ilnicki M., Rola Straży Granicznej w systemie bezpieczeństwa Polski, „Rocznik Bezpieczeństwa Morskiego” 2024, XVIII, s. 1121-1142.
Pokaż w Google Scholar
Łukaszuk L., Współpraca i spory międzynarodowe na morzach – wybrane zagadnienia prawa, polityki morskiej i ochrony środowiska, Difin, Warszawa 2009.
Pokaż w Google Scholar
Olender D., Marynarka Wojenna RP w systemie ratownictwa morskiego [w:] Siły Zbrojne RP w zarządzaniu kryzysowym, red. B. Michailiuk, J. Solarz, J. Stępień, ASzWoj, Warszawa 2021, s. 137-155.
Pokaż w Google Scholar
Olender D., Strategiczne znaczenie nadmorskiego położenia RP dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego, „Przegląd Geopolityczny” 2025, Tom 53, ISSN: 2080-8836, s. 89-105.
Pokaż w Google Scholar
Śmiałek K., Nowe wyzwania i zagrożenia bezpieczeństwa morskiego w kontekście zadań Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa, „Rocznik Bezpieczeństwa Morskiego” 2022, XVII, 309-335.
Pokaż w Google Scholar
Szubrycht T., Rokiciński K., Mickiewicz P., Morze Bałtyckie w polityce bezpieczeństwa Rosji, Wyd. FNCE, Poznań 2020.
Pokaż w Google Scholar
ŹRÓDŁA
Pokaż w Google Scholar
SOURCES
Pokaż w Google Scholar
Granice RP, https://strazgraniczna.pl/pl/granica/granice-rp/1910,Granice-RP.html (dostęp: 31.12.2025 r.).
Pokaż w Google Scholar
Kałduński M., Wasilewski T. Delimitacja obszarów morskich na przykładzie Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Danii w sprawie rozgraniczenia obszarów morskich na Morzu Bałtyckim, „Prawo i Więź”, 2021. https://www.researchgate.net/publication/393316311_Delimitacja_obszarow_morskich_na_przykladzie_Umowy_miedzy_Rzeczapospolita_Polska_a_Krolestwem_Danii_w_sprawie_rozgraniczenia_obszarow_morskich_na_Morzu_Baltyckim
Pokaż w Google Scholar
Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza sporządzona w Montego Bay
Pokaż w Google Scholar
z dnia 10.12.1982 r. (Dz.U. 2002 Nr 59, poz. 543).
Pokaż w Google Scholar
Konwencja o zakazie prowadzenia badań, produkcji, składowania i użycia broni chemicznej oraz o zniszczeniu jej zapasów, sporządzona w Paryżu dnia 13 stycznia 1993 r. (Dz.U. 1999 Nr 63, poz. 703).
Pokaż w Google Scholar
Mapa polskich obszarów morskich, dostęp internetowy: https://bhmw.gov.pl/c/pages/atts/2020/5/Granice_polskich_obszarow_morskich.pdf (31.12.2025 r.).
Pokaż w Google Scholar
Międzynarodowa konwencja o poszukiwaniu i ratownictwie morskim, sporządzona w Hamburgu dnia 27 kwietnia 1979 r. (Dz.U. 1988, poz. 184 i 185).
Pokaż w Google Scholar
NIK, Przekop na miarę naszych możliwości (zapis briefingu prasowego), 2023. https://www.nik.gov.pl/najnowsze-informacje-o-wynikach-kontroli/przekop-przez-mierzeje-wislana.html
Pokaż w Google Scholar
Umowa między rządem PRL a rządem ZSRR o stosunkach prawnych na polsko-radzieckiej granicy państwowej oraz współpracy i wzajemnej pomocy w sprawach granicznych, podpisana w Moskwie dnia15.02.1961 r. (Dz.U. 1961 Nr 47, poz. 253).
Pokaż w Google Scholar
Umowa między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Niemiecką Republiką Demokratyczną w sprawie rozgraniczenia obszarów morskich w Zatoce Pomorskiej, sporządzona w Berlinie dnia 22 maja 1989 r. (Dz.U. 1989 Nr 43, poz. 233).
Pokaż w Google Scholar
Umowa między Rzecząpospolitą Polską a Królestwem Danii w sprawie rozgraniczenia obszarów morskich na Morzu Bałtyckim, podpisana w Brukseli dnia 19 listopada 2018 r. (Dz.U. 2019, poz. 1240).
Pokaż w Google Scholar
Traktat między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec o potwierdzeniu istniejącej między nimi granicy podpisany w Warszawie dnia 14 listopada 1990 r. (Dz.U. 1992 Nr 14, poz. 54).
Pokaż w Google Scholar
Ustawa z dnia 21 marca 1991 roku o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz.U. 1991 Nr 32, poz. 131, z późn. zm.).
Pokaż w Google Scholar
Ustawa z dnia 18 sierpnia 2011 roku o bezpieczeństwie morskim (Dz.U. 2011 Nr 228, poz. 1368, z późn. zm.).
Pokaż w Google Scholar
Ustawa z dnia 4 września 2008 roku o ochronie żeglugi i portów morskich (Dz.U. 2008 Nr 171, poz. 1055, z późn. zm.).
Pokaż w Google Scholar
Ustawa z dnia 12 października 1990 roku o ochronie granicy państwowej (Dz.U. 1990 Nr 78, poz. 461, z późn. zm.).
Pokaż w Google Scholar
Ustawa z dnia 12 października 1990 roku o Straży Granicznej (Dz.U. 1990 Nr 78, poz. 462, z późn. zm.).
Pokaż w Google Scholar
Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych (Dz.U. 2016, poz. 904, z późn. zm.).
Pokaż w Google Scholar
Ustawa z dnia 11 marca 2022 roku o obronie Ojczyzny (Dz.U. 2022, poz. 655, z późn. zm.).
Pokaż w Google Scholar
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 lutego 1995 r. w sprawie ustalenia granicy redy dla portów morskich w Świnoujściu i Szczecinie (Dz.U. 1995 Nr 20, poz. 101).
Pokaż w Google Scholar
Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 2008 r. w sprawie przepływu okrętów wojennych obcych państw przez polskie morze terytorialne oraz warunków wejścia tych okrętów na polskie morskie wody wewnętrzne (Dz.U. 2022, poz. 21).
Pokaż w Google Scholar
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 2017 r. w sprawie szczegółowego przebiegu linii podstawowej, zewnętrznej granicy morza terytorialnego oraz zewnętrznej granicy strefy przyległej Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2017. poz. 183).
Pokaż w Google Scholar
Wróblewski P., Nowy port w Świnoujściu za 10 mld. zł będzie konkurencją dla Hamburga, 2025. https://forsal.pl/gospodarka/inwestycje/artykuly/10598592,nowy-port-w-swinoujsciu-za-10-mld-zl-bedzie-konkurencja-dla-hamburga.html
Pokaż w Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 dr Daria Olender, dr hab. Marek Ilnicki
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
