PRZYGOTOWANIE SYSTEMU PAŃSTWOWEGO RATOWNICTWA MEDYCZNEGO NA WYPADEK KONFLIKTU ZBROJNEGO W KONTEKŚCIE WOJNY ROSYJSKO-UKRAIŃSKIEJ

Autor

DOI:

https://doi.org/10.34752/fwc9gj97

Słowa kluczowe:

Ratownictwo Medyczne, odporność systemu, konflikt zbrojny, medycyna ratunkowa, bezpieczeństwo zdrowotne

Abstrakt

Immanentną cechą współczesnych konfliktów zbrojnych jest ich istotny wpływ na funkcjonowanie cywilnych systemów ochrony zdrowia. Doświadczenia wojny rosyjsko-ukraińskiej wskazują na konieczność redefinicji pojęcia odporności systemów zdrowotnych, w szczególności w sektorze przedszpitalnym. Celem pracy jest identyfikacja oraz analiza czynników determinujących odporność systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego (PRM) w Polsce w warunkach konfliktu zbrojnego. W pracy zastosowano metodę analizy piśmiennictwa oraz analizę porównawczą doświadczeń systemu ukraińskiego. Wykazano, że kluczowe ograniczenia odporności systemu PRM obejmują deficyty kadrowe, ograniczenia logistyczne, przeciążenie operacyjne oraz niedostateczne przygotowanie szkoleniowe personelu. Wskazano również kierunki zmian systemowych, które mogą zwiększyć poziom jego rezyliencji.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Biogramy autorów

  • Adam J. Stępka - Wojewódzka Stacja Ratownictwa Medycznego w Łodzi

    Ratownik medyczny oraz magister zdrowia publicznego, zawodowo związany z systemem Państwowego Ratownictwa Medycznego. Specjalizuje się w zagadnieniach związanych z organizacją i funkcjonowaniem systemów ratownictwa medycznego oraz bezpieczeństwem zdrowotnym. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się na odporności systemów ochrony zdrowia, przeciążeniu operacyjnym systemów ratowniczych oraz przygotowaniu struktur medycznych do funkcjonowania w sytuacjach kryzysowych i konfliktach zbrojnych.

  • Małgorzata Terlecka-Maciejewska - Akademia Piotrkowska w Piotrkowie Trynunalskim

    Dr, lekarz, specjalista okulistyki, okuloplastyk i mikrochirurg. Obecnie Zastępca Dyrektora ds. Opieki Zdrowotnej w Wojewódzkim Szpitalu Zespolonym im. Stanisława Rybickiego w Skierniewicach. Absolwentka Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Ukończyła studia podyplomowe z zakresu Zarządzania w Ochronie Zdrowia oraz MBA w Ochronie Zdrowia. Doktor nauk społecznych w dyscyplinie nauki o bezpieczeństwie. Nauczyciel i wykładowca akademicki. Od lat związana z organizacją i zarządzaniem podmiotami leczniczymi, ze szczególnym uwzględnieniem struktur medycznych oraz badaniami nad systemami bezpieczeństwa zdrowotnego. Jej dorobek i działalność zawodowa koncentrują się na organizacji struktur medycznych oraz przygotowaniu podmiotów leczniczych do działania w warunkach zagrożeń i sytuacji kryzysowych poprzez wzmacnianie odporności instytucji ochrony zdrowia i ich zdolności do utrzymania ciągłości i skuteczności działania wobec wyzwań współczesnego świata. 

Bibliografia

Almukhlifi Y, Gómez-Salgado J, Alsulami M, Alhamdan AK, Alharthi SD, Alharbi YS, et al. Psychological distress among emergency medical services personnel: implications for public health preparedness and system resilience. Int J Emerg Med 2026;19:66. https://doi.org/10.1186/s12245-026-01157-6.
Pokaż w Google Scholar

Auf der Heide E. The Importance of Evidence-Based Disaster Planning. Ann Emerg Med 2006;47:34–49. https://doi.org/10.1016/j.annemergmed.2005.05.009.
Pokaż w Google Scholar

Bou-Karroum L, El-Harakeh A, Kassamany I, Ismail H, El Arnaout N, Charide R, et al. Health care workers in conflict and post-conflict settings: Systematic mapping of the evidence. PLoS One 2020;15:e0233757. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0233757.
Pokaż w Google Scholar

Bury G, Fitzpatrick C, Heron B, Cullen W, Scully E, Kachurets K, et al. Ukraine Trauma Project: the feasibility of introducing advanced trauma-care skills to frontline emergency medical services responders. BMJ Open 2023;13:e077895. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2023-077895.
Pokaż w Google Scholar

Callaway DW. Translating Tactical Combat Casualty Care Lessons Learned to the High-Threat Civilian Setting: Tactical Emergency Casualty Care and the Hartford Consensus. Wilderness Environ Med 2017;28:S140–5. https://doi.org/10.1016/j.wem.2016.11.008.
Pokaż w Google Scholar

Castro-Delgado R, Bhandari MP, Acharya RS. Research and conflict: mapping research trends and gaps in Ukrainian Emergency Medical Services − a scoping review. Confl Health 2025;19:69. https://doi.org/10.1186/s13031-025-00711-y.
Pokaż w Google Scholar

Catlett CL, Jenkins JL, Millin MG. Role of Emergency Medical Services in Disaster Response: Resource Document for the National Association of EMS Physicians Position Statement. Prehospital Emergency Care 2011;15:420–5.
Pokaż w Google Scholar

Dale E, Novak J, Dmytriiev D, Demeshko O, Habicht J. Resilience of Primary Health Care in Ukraine: Challenges of the Pandemic and War. Health Syst Reform 2024;10. https://doi.org/10.1080/23288604.2024.2352885.
Pokaż w Google Scholar

Dubas‐Jakóbczyk K, Domagała A, Mikos M. Impact of the doctor deficit on hospital management in Poland: A mixed‐method study. Int J Health Plann Manage 2019;34:187–95. https://doi.org/10.1002/hpm.2612.
Pokaż w Google Scholar

Dzhus M, Golovach I. Impact of Ukrainian-Russian War on Health Care and Humanitarian Crisis. Disaster Med Public Health Prep 2023;17:e340. https://doi.org/10.1017/dmp.2022.265.
Pokaż w Google Scholar

Feldman JA. Quality-of-care Measures in Emergency Medicine: When Will They Come? What Will They Look Like? Academic Emergency Medicine 2006;13:980–2. https://doi.org/10.1197/j.aem.2006.05.020.
Pokaż w Google Scholar

Gerden E. Ukrainian EMS Sector Continues to Withstand Russian Aggression. EMS World 2023. https://www.hmpgloballearningnetwork.com/site/emsworld/ukrainian-ems-sector-continues-withstand-russian-aggression (accessed March 29, 2026).
Pokaż w Google Scholar

Goniewicz K, Burkle FM, Dzhus M, Khorram-Manesh A. Ukraine’s Healthcare Crisis: Sustainable Strategies for Navigating Conflict and Rebuilding for a Resilient Future. Sustainability 2023;15:11602. https://doi.org/10.3390/su151511602.
Pokaż w Google Scholar

Goniewicz K, Ratnayake AS, Khorram-Manesh A. Resilient emergency medical systems for 21st-century complex world. Emergency and Critical Care Medicine 2025;5:40–4. https://doi.org/10.1097/EC9.0000000000000125.
Pokaż w Google Scholar

Haar RJ, Read R, Fast L, Blanchet K, Rinaldi S, Taithe B, et al. Violence against healthcare in conflict: a systematic review of the literature and agenda for future research. Confl Health 2021;15:37. https://doi.org/10.1186/s13031-021-00372-7.
Pokaż w Google Scholar

Haque U, Bukhari MH, Fiedler N, Wang S, Korzh O, Espinoza J, et al. A Comparison of Ukrainian Hospital Services and Functions Before and During the Russia-Ukraine War. JAMA Health Forum 2024;5:e240901.
Pokaż w Google Scholar

Hodgetts TJ, Naumann D, Bowley D. Transferable military medical lessons from the Russo-Ukraine war. BMJ Mil Health 2025;171:101–4. https://doi.org/10.1136/military-2023-002435.
Pokaż w Google Scholar

Kumar YS, Kamath JS. Healthcare Workers on the Frontlines of War: Essential Roles and Responsibilities. American Journal of Medicine Open 2024;11:100064. https://doi.org/10.1016/j.ajmo.2024.100064.
Pokaż w Google Scholar

Kotwal RS. Eliminating Preventable Death on the Battlefield. Archives of Surgery 2011;146:1350. https://doi.org/10.1001/archsurg.2011.213.
Pokaż w Google Scholar

Lawry LL, Janvrin M, Korona-Bailey J, Betancourt C, Maddox J, Apilado KP, et al. Health System Organization and Logistics of Trauma Care Since the Russian Invasion of Ukraine: A Qualitative Assessment. INQUIRY 2025;62. https://doi.org/10.1177/00469580251333327.
Pokaż w Google Scholar

Lawry LL, Korona-Bailey J, Juman L, Janvrin M, Donici V, Kychyn I, et al. A qualitative assessment of Ukraine’s trauma system during the Russian conflict: experiences of volunteer healthcare providers. Confl Health 2024;18:10. https://doi.org/10.1186/s13031-024-00570-z.
Pokaż w Google Scholar

Lawry LL, Korona-Bailey J, Kanagaratnam A, Maddox J, Hamm TE, Janvrin M, et al. Qualitative assessment of point of injury to Role 2+ combat casualty care in Ukraine. Trauma Surg Acute Care Open 2025;10:e001674. https://doi.org/10.1136/tsaco-2024-001674.
Pokaż w Google Scholar

Lim AM, Hung KK, Wong CS, Guo C, Ching JT, Chan EY, et al. Supporting Healthcare Workers on the Frontline of Conflicts. Int J Health Policy Manag 2025;14:9457. https://doi.org/10.34172/ijhpm.9457.
Pokaż w Google Scholar

Małyszko K, Pędziński B, Maślach D, Krzyżak M, Marcinowicz L. Medical staff in Poland in 2012–2022 – challenges related to the distribution of human resources. Ann Agric Environ Med 2024;31:382–7. https://doi.org/10.26444/aaem/186636.
Pokaż w Google Scholar

Michalska K, Domagała A. Addressing the health workforce crisis in Poland from the key stakeholders’ perspectives – a qualitative study. BMC Health Serv Res 2025;25:1121. https://doi.org/10.1186/s12913-025-13150-5.
Pokaż w Google Scholar

Quinn J, Panasenko SI, Leshchenko Y, Gumeniuk K, Onderková A, Stewart D, et al. Prehospital Lessons From the War in Ukraine: Damage Control Resuscitation and Surgery Experiences From Point of Injury to Role 2. Mil Med 2024;189:17–29. https://doi.org/10.1093/milmed/usad253.
Pokaż w Google Scholar

Tsai S-H, Liao W-I, Peng C-T, Young Z-H, Lin C-Y, Hsu Y-J, et al. Insights and lessons from recent conflicts: A narrative review from the military medicine perspective. J Formos Med Assoc 2025. https://doi.org/10.1016/j.jfma.2025.09.006.
Pokaż w Google Scholar

Pobrania

Opublikowane

30-06-2026

Numer

Tom 296 Nr 2 (2026): Kwartalnik Wiedza Obronna Tom 296 Nr 2 (2026) 

Dział

Artykuły recenzowane

Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Adam J. Stępka, Małgorzata Terlecka-Maciejewska

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.

Jak cytować

Stępka, Adam, and Małgorzata Terlecka-Maciejewska. 2026. “PRZYGOTOWANIE SYSTEMU PAŃSTWOWEGO RATOWNICTWA MEDYCZNEGO NA WYPADEK KONFLIKTU ZBROJNEGO W KONTEKŚCIE WOJNY ROSYJSKO-UKRAIŃSKIEJ”. Wiedza Obronna 296 (2). https://doi.org/10.34752/fwc9gj97.

Podobne artykuły

1-10 z 126

Możesz również Rozpocznij zaawansowane wyszukiwanie podobieństw dla tego artykułu.