Aktywne usuwanie śmieci orbitalnych jako instrument ochrony infrastruktury satelitarnej: analiza techniczna koncepcji FRANCIS-ADR
DOI:
https://doi.org/10.34752/m5d72377Słowa kluczowe:
bezpieczeństwo kosmiczne, polutanty, prawo kosmiczne, syndrom Kesslera, FRANCIS-ADRAbstrakt
W dobie rosnącej zależności państw od infrastruktury satelitarnej, przestrzeń kosmiczna przestaje być neutralnym terytorium służącym wyłącznie celom naukowym i pokojowym. Artykuł analizuje dwa powiązane ze sobą zjawiska – rosnącą liczbę polutantów orbitalnych (tzw. śmieci kosmicznych) oraz postępującą militaryzację kosmosu – jako nowe, istotne wyzwania dla globalnego bezpieczeństwa. Analiza została przeprowadzona z wykorzystaniem metod jakościowych, obejmujących przegląd literatury, analizę obowiązujących regulacji prawnych oraz studia przypadków. Opracowanie identyfikuje zagrożenia związane z prawem Kesslera, konfliktem o zasoby orbitalne oraz technologiczną asymetrią między państwami. Szczególną uwagę poświęcono nieadekwatności obecnych regulacji prawnych wobec współczesnych realiów oraz potrzebie stworzenia nowych, bardziej kompleksowych i wiążących norm międzynarodowych. Artykuł ma na celu ukazanie potrzeby rewizji podejścia do przestrzeni kosmicznej jako domeny strategicznej i wskazanie kierunków niezbędnych reform. W opracowaniu zaproponowano koncepcyjny model systemu aktywnego usuwania śmieci orbitalnych FRANCIS-ADR (Fragment Removal And Net-based Capture In Space).
Pobrania
Bibliografia
BIBLIOGRAFIA
Pokaż w Google Scholar
REFERENCES LIST
Pokaż w Google Scholar
PIŚMIENNICTWO
Pokaż w Google Scholar
LITERATURE
Pokaż w Google Scholar
Adilov N., Alexander P.J., Cunningham B.M., An economic analysis of Earth orbit pollution. Environ, „Resour. Econ”, 2015, nr 60.
Pokaż w Google Scholar
Adilov N., Alexander P.J., Cunningham B.M., The economics of orbital debris generation, accumulation, mitigation, and remediation, „J. Space Saf. Eng.”, 2020, nr 7.
Pokaż w Google Scholar
Adushkin V., Aksenov O.Y., Veniaminov S., Kozlov S., Tyurenkova V., The small orbital debris population and its impact on space activities and ecological safety, „Acta Astronaut”, 2020, nr 176.
Pokaż w Google Scholar
Anttonen A., Kiviranta M., Höyhtyä M., Space debris detection over intersatellite communication signals, „Acta Astronaut”, 2021, nr 187.
Pokaż w Google Scholar
Bigdeli M. i in., Mechanics of Space Debris Removal: A Review, „Aerospace”, 2025, 12(4).
Pokaż w Google Scholar
Cohen A. F., Cosmos 954 and the International Law of Satellite Accidents, „Yale Journal of International Law”, 1984.
Pokaż w Google Scholar
Edelstein K.S., Orbital impacts and the Space Shuttle windshield. In Proceedings of the Space Environmental, Legal, and Safety Issues, SPIE, Orlando, FL, USA, 17–21 kwietnia 1995, tom 2483.
Pokaż w Google Scholar
Ferro-Famil L., Pottier E., Chapter 1: Synthetic Aperture Radar Imaging, [w]: In Microwave Remote Sensing of Land Surface, Elsevier: Amsterdam, The Netherlands, 2016.
Pokaż w Google Scholar
Gorman A., Space junk, [w]: Earth 2020: An Insider’s Guide to a Rapidly Changing Planet. Openbook Publishers, 2020.
Pokaż w Google Scholar
Gruntman M., Passive optical detection of submillimeter and millimeter size space debris in low Earth orbit, „Acta Astronaut”, 2014, nr 105.
Pokaż w Google Scholar
Haroun F., Ajibade S., Oladimeji P., Igbozurike J.K., Toward the sustainability of outer space: Addressing the issue of space debris, „New Space” 2021, nr 9.
Pokaż w Google Scholar
Horstman Matthew F., Mulrooney M., An analysis of the orbital distribution of solid rocket motor slag, „Acta Astronautica”, tom 64, numer 2.
Pokaż w Google Scholar
Jędrysiak J., Współczesne spojrzenie na nawalizm: geopolityka w kosmosie, „Racja Stanu: studia i materiały”, 2010, nr 2.
Pokaż w Google Scholar
Mehrholz D., Leushacke L., Flury W., Jehn R., Klinkrad H., Landgraf M., Detecting, tracking and imaging space debris, „ESA Bull”, 2002, nr 109.
Pokaż w Google Scholar
Steindorfer M., Kirchner G., Koidl F., Wang P., Jilete B., Flohrer T., Daylight space debris laser ranging, „Nat. Commun.”, 2020, nr 11.
Pokaż w Google Scholar
Szewczyk P. J., Kasperska-Kurzawa K., Pokojowe wykorzystanie przestrzeni kosmicznej w ujęciu źródeł prawa kosmicznego – wybrane aspekty, „Studia Bezpieczeństwa Narodowego”, 2024, tom 32.
Pokaż w Google Scholar
Zhang H., Long M., Deng H., Cheng S., Wu Z., Zhang Z., Zhang A., Sun J., Developments of space debris laser ranging technology including the applications of picosecond lasers, „Appl. Sci.”, 2021, nr 11.
Pokaż w Google Scholar
Zhang M., Wen G., Fan C., Guan B., Song Q., Liu C., Wang S., Analysis of the Ranging Capability of a Space Debris Laser Ranging System Based on the Maximum Detection Distance Model, „Remote Sens.”, 2024, nr 16.
Pokaż w Google Scholar
Zhang Z.P., Yang F.M., Zhang H.F., Wu Z.B., Chen J.P., Li P., Meng W.D., The use of laser ranging to measure space debris, „Res. Astron. Astrophys”, 2012, nr 12.
Pokaż w Google Scholar
ŹRÓDŁA
Pokaż w Google Scholar
SOURCES
Pokaż w Google Scholar
Air Command and Staff College. Chapter 6—Orbital Mechanics. In AU-18 Space Primer: Prepared by Air Command and Staff College Space Research Electives Seminar, Air University Press: Maxwell AFB, AL, USA, 2009.
Pokaż w Google Scholar
ESA, ESA Space Debris User Portal, Space Environment Statistics, 2024.
Pokaż w Google Scholar
ESA, ESA Test Impact Analysis, ATV Shielding After Impact Test, ESA: Paris, France, 2014.
Pokaż w Google Scholar
ESA, ESA Test Impact, Hypervelocity Impact Sample, ESA: Paris, France, 2009.
Pokaż w Google Scholar
ESA, Types of Orbit, ESA: Paris, France, 2020.
Pokaż w Google Scholar
European Space Agency Space Operations, Space Debris: The ESA Approach, An ESA Production, 2017.
Pokaż w Google Scholar
Gibson J., Jet's flaming space junk scare, The Sydney Morning Herald, 28 marca 2007.
Pokaż w Google Scholar
Hall L., The History of Space Debris. In Proceedings of the Space Traffic Management Conference, Daytona Beach, FL, USA, 5–6 listopada 2014.
Pokaż w Google Scholar
NASA, Astromaterials Research & Exploration Science: Orbital Debris Program Office.
Pokaż w Google Scholar
NASA, Graphics, NASA’s Photo Gallery; Astromaterials Research and Exploration Science (ARES); NASA Orbital Debris Program Office: Houston, TX, USA.
Pokaż w Google Scholar
NASA, Handbook for Limiting Orbital Debris, NASA Handbook, Washington DC 2008.
Pokaż w Google Scholar
NASA, PAM-D Debris Falls in Saudi Arabia, The Orbital Debris Quarterly News, tom 6, nr 2.
Pokaż w Google Scholar
NASA, Chapter 5: Planetary Orbits, NASA: Washington, DC, USA.
Pokaż w Google Scholar
NASA, In Situ Measurements, Hubble Space Telescope, WFPC-2, Astromaterials Research and Exploration Science (ARES), NASA Orbital Debris Program Office: Houston, TX, USA.
Pokaż w Google Scholar
United Nations, Technical Report on Space Debris, United Nation Publication, New York, 1999.
Pokaż w Google Scholar
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Marcin Rydzek
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
