ORGANIZACJE POZARZĄDOWE W ZAPEWNIANIU BEZPIECZEŃSTWA SPOŁECZNEGO W POLSCE
DOI:
https://doi.org/10.34752/2023-i284Słowa kluczowe:
organizacje pozarządowe, bezpieczeństwo społeczne, społeczeństwo obywatelskie, partycypacja społecznaAbstrakt
Państwo, jako instytucja, jest zawsze głównym gwarantem każdego rodzaju bezpieczeń-stwa, ale to społeczeństwo jest podstawowym podmiotem i przedmiotem wszelkich przyj-mowanych rozwiązań instytucjonalnych. Ciągła interakcja między państwem a jego obywate-lami jest warunkiem sine qua non bezpiecznego funkcjonowania każdego systemu demokra-tycznego. Priorytetową rolą tegoż jest ochrona egzystencjalnych podstaw życia ludzi oraz gwarancja realizacji ich potrzeb i aspiracji życiowych oraz rozwoju. Należy do niej także bu-dowanie postaw społecznej aktywności i zaangażowania w tworzenie warunków bezpiecznej egzystencji, zarówno jednostek, jak i całych grup społecznych. Szczególną strukturą, w ra-mach której jednostki uczą się kreatywności i nabywają umiejętności zaspokajania potrzeb i realizowania interesów, nie tylko w wymiarze indywidualnym, ale również wspólnotowym, jest społeczeństwo obywatelskie. Jest to wspólnota osób, które wykorzystują swój osobisty kapitał (intelektualny, ekonomiczny, społeczny) w celu zaspokajania zbiorowych interesów i budowania wspólnego dobra. Wspólnotowość społeczna urzeczywistnia się najwyraźniej w powoływaniu do życia organizacji pozarządowych, czyli zrzeszeń ludzi dobrowolnie działają-cych w imię realizacji interesu publicznego. Praktyczny wymiar działalności organizacji poza-rządowych sprowadza się przede wszystkim do świadczenia usług, których ani państwo, ani rynek nie są w stanie lub nie chcą realizować. Trzeci sektor stanowi zatem istotny element zaspokajania potrzeby bezpieczeństwa, także społecznego. Celem artykułu jest zdiagnozo-wanie stanu polskiego sektora społecznego oraz roli, jaką odgrywają organizacje pozarządowe w tworzeniu bezpieczeństwa społecznego w Polsce, po transformacji systemowej w 1989 roku. W artykule odwołano się w analizach głównie do treści dostępnej literatury przedmiotu. Wykorzystano także dostępne materiały źródłowe oraz istniejące akty prawne. Zanalizowano wyniki badań dotyczących funkcjonowania trzeciego sektora w Polsce, prowadzone przez niezależne instytucje badawcze skupione od wielu lat na problematyce jego działalności.
Pobrania
Bibliografia
Brzeziński M., Rodzaje bezpieczeństwa państwa, [w:] Bezpieczeństwo wewnętrzne państwa. Wybrane zagadnienia, red. S. Sulowski, M. Brzeziński, Dom Wydawniczy „Elipsa”, Warszawa 2009.
Pokaż w Google Scholar
Fehler W., Lokalny wymiar wewnętrznego bezpieczeństwa państwa, [w:] Bezpieczeństwo w środowisku lokalnym, red. W. Fehler, Wydawnictwo „Arte”, Warszawa 2009.
Pokaż w Google Scholar
Fehler W., O pojęciu bezpieczeństwa państwa, [w:] Bezpieczeństwo państw i narodów w procesie integracji europejskiej, red. W. Śmiałek, J. Tymanowski, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2002.
Pokaż w Google Scholar
Gierszewski J., Bezpieczeństwo społeczne. Studium z zakresu teorii bezpieczeństwa narodowego, Wydawnictwo „Difin”, Warszawa 2013.
Pokaż w Google Scholar
Gierszewski J., Organizacja systemu bezpieczeństwa społecznego, Wydawnictwo „Difin”, Warszawa 2013.
Pokaż w Google Scholar
Gliński P., Style działań organizacji pozarządowych w Polsce: grupy interesu czy pożytku publicznego?, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2006.
Pokaż w Google Scholar
Gliński P., Organizacje pozarządowe, Hasło [w:] Encyklopedia Socjologii Suplement, red. H. Kubiak, Oficyna Naukowa, Warszawa 2005.
Pokaż w Google Scholar
Grabowska M., Szawiel T., Budowanie demokracji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001.
Pokaż w Google Scholar
Izdebski H., Komentarz do Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, Warszawa 2003.
Pokaż w Google Scholar
Jakubczak-Krawczyńska K., Organizacje pozarządowe w zapewnianiu bezpieczeństwa państwa demokratycznego, [w:] Organizacje pozarządowe w zapewnianiu bezpieczeństwa państwa, red. B. Pacek, T. Szmidtka, K. Jakubczak-Krawczyńska, Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, Piotrków Trybunalski 2017.
Pokaż w Google Scholar
Kurleto M. H., Organizacje pozarządowe w działalności pożytku publicznego, Wydawnictwo Prawnicze „LexisNexis", Warszawa 2008.
Pokaż w Google Scholar
Leś E., Od filantropii do pomocniczości. Studium porównawcze rozwoju i działalności organizacji społecznych, Dom Wydawniczy „Elipsa”, Warszawa 2000.
Pokaż w Google Scholar
Leś E., Organizacje społeczne. Studium porównawcze, Wydawnictwo Funduszu Współpracy, Warszawa 1998.
Pokaż w Google Scholar
Leszczyński M., Bezpieczeństwo społeczne Polaków wobec wyzwań XXI wieku, Wydawnictwo „Difin”, Warszawa 2011.
Pokaż w Google Scholar
Łubiński P., Bezpieczeństwo społeczne, Hasło [w:] Vademecum bezpieczeństwa, red. O. Wasiuta, R. Klepka, R. Kopeć, Instytut Nauk o Bezpieczeństwie Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie, Wydawnictwo „Libron”, Kraków 2018.
Pokaż w Google Scholar
Marczuk K. P., Bezpieczeństwo społeczne: potrzeba szerokiego ujęcia. Implikacje dla Polski, [w:] Bezpieczeństwo społeczne. Pojęcia. Uwarunkowania. Wyzwania, red. A. Skrabacz, S. Sulowski, Dom Wydawniczy „Elipsa”, Warszawa 2012.
Pokaż w Google Scholar
Moroń D., Organizacje pozarządowe – fundament społeczeństwa obywatelskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2012.
Pokaż w Google Scholar
Pacek B., Wsparcie organizacji pozarządowych udzielane siłom zbrojnym w czasie wojny, [w:] Organizacje pozarządowe w zapewnianiu bezpieczeństwa państwa, red. B. Pacek, T. Szmidtka, K. Jakubczak-Krawczyńska, Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, Piotrków Trybunalski 2017.
Pokaż w Google Scholar
Schmidt J., Rozwój organizacji pozarządowych: teoria i praktyka, Wydawnictwo Akademickie „Sedno”, Warszawa 2013.
Pokaż w Google Scholar
Skąpska G., Społeczeństwo obywatelskie, Hasło [w:] Encyklopedia Socjologii Suplement, red. H. Kubiak, Oficyna Naukowa, Warszawa 2005.
Pokaż w Google Scholar
Skrabacz A., Uwarunkowania tworzenia bezpieczeństwa społecznego w XXI wieku, [w:] Bezpieczeństwo społeczne. Pojęcia. Uwarunkowania. Wyzwania, red. A. Skrabacz, S. Sulowski, Dom Wydawniczy „Elipsa”, Warszawa 2012.
Pokaż w Google Scholar
Skrabacz A., Organizacje pozarządowe w bezpieczeństwie narodowym Polski, Rozprawa habilitacyjna, [w:] „Zeszyty Naukowe Akademii Obrony Narodowej. Dodatek”, Wydawnictwo Akademii Obrony Narodowej, Warszawa 2006.
Pokaż w Google Scholar
Skrabacz A., Loranty K., Bezpieczeństwo społeczne w demokratycznym państwie. Perspektywa personalna i strukturalna, Wydawnictwo AON, Warszawa 2016.
Pokaż w Google Scholar
Sowa K. Z., Wstęp do socjologicznej teorii zrzeszeń, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1988.
Pokaż w Google Scholar
Strus D., Wybrane aspekty współdziałania jednostek samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi, [w:] „Zeszyty Naukowe Wydziału Bezpieczeństwa Narodowego” nr 4(4) 2014, Wydawnictwo Akademii Obrony Narodowej, Warszawa 2014.
Pokaż w Google Scholar
Szewior K., Bezpieczeństwo społeczne jednostki. Założenia i polska rzeczywistość, Wydawnictwo ASPRA-JR, Warszawa 2016.
Pokaż w Google Scholar
Współczesne bezpieczeństwo społeczne, red. M. Kubiak, M. Minkina, Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach, Warszawa-Siedlce 2013.
Pokaż w Google Scholar
Wysocki M., Organizacje pozarządowe, Wydawnictwo „Helion”, Gliwice 2011.
Pokaż w Google Scholar
Zdrodowski B., Istota bezpieczeństwa państwa, [w:] „Annales Universitatis Paedeagogicae Cracoviensis Studia de Securitate” 9-2019 (3), Wydawnictwo Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie, Kraków 2019.
Pokaż w Google Scholar
