SZTUKA WYWIADU A SZTUKA WOJNY: ROLA SZPIEGOSTWA I INFORMACJI WYWIADOWCZYCH W DZIEŁACH STRATEGÓW I TEORETYKÓW WOJNY
DOI:
https://doi.org/10.34752/2023-h285Słowa kluczowe:
wywiad, sztuka wywiadu, sztuka wojny, Sun Tzu, Clausewitz, Fryderyk II, Kautilya, Nizām Al-Mulk, al-Ansari, Thiébault, Jomini, ArthaśastraAbstrakt
Współczesny wywiad narodził się w XIX wieku i stał się ważną instytucja państwa podczas I wojny światowej. Jednak szpiegostwo i inne formy działalności wywiadowczej występował również we wcześniejszych epokach historycznych oraz różnych cywilizacjach i kulturach. Wykorzystanie informacji zdobywanych przez szpiegów i informatorów, a także gromadzone podczas zwiadu wojskowego, były szczególnie istotne w działaniach militarnych. W artykule zaprezentowano jak stratedzy i teoretycy wojny odnosili się do wykorzystania informacji wywiadowczych w sztuce wojennej. W tym celu przeanalizowano dzieła literackie różnych autorów począwszy od czasów starożytnych po XIX wiek. Znaleźli się wśród nich zarówno twórcy, których publikacje zaliczane są współcześnie do kanonu sztuki wojennej (jak m.in. Sun Tzu, Clausewitz, Fryderyk II), jak też mniej znani autorzy zajmujący się strategią działań militarnych (m.in. Kautilya, Nizām Al-Mulk, al-Ansari, Thiébault, Jomini).
Pobrania
Bibliografia
Andrew C., The Secret World. A History of Intelligence, London 2018.
Pokaż w Google Scholar
Boesche R., Kautilya’s Arthasastra on War and Diplomacy in Ancient India, „The Journal of Military History” 2003, t. 67, nr 1.
Pokaż w Google Scholar
Clausewitz C. von, O wojnie, Warszawa 1999.
Pokaż w Google Scholar
Frederick II (King of Prussia), Military Instruction from the Late King of Prussia to His Generals: Illustrated with Plates., Translated from the French: Foster; Sherborne 1818.
Pokaż w Google Scholar
Herman M., Potęga wywiadu, Warszawa 2002.
Pokaż w Google Scholar
Jomini A.H., The Art of War, Translated from the French by G.H. Mendell and W.P. Craighill, Originally published in 1862.
Pokaż w Google Scholar
Jones D.G., The School of Sun Tzu: Winning Empires Without War, Bloomington 2012.
Pokaż w Google Scholar
Kahn D., Clausewitz and intelligence, „Journal of Strategic Studies” 1986, t. 9, nr 2–3.
Pokaż w Google Scholar
Kamiński M.A., Ewolucja wywiadu jako instytucji państwa, Warszawa 2021.
Pokaż w Google Scholar
Kautilya, The Arthasastra, Vol. 2, English translation R.P. Kangle, Delhi 2014.
Pokaż w Google Scholar
Kautilya, The Arthashastra, edited, rearranged, translated and introduced by L.N. Rangarajan, Penguin Books Ltd. 2016.
Pokaż w Google Scholar
Kissinger H., O Chinach, Wołowiec 2014.
Pokaż w Google Scholar
Lambton A.K.S., The Dilemma of Government in Islamic Persia: The Siyāsat-Nāma of Nizām Al-Mulk, „Journal of the British Institute of Persian Studies” 1984, t. 22, nr 1.
Pokaż w Google Scholar
McClish M., Olivelle P., The Arthaśāstra. Selections from the Classic Indian Work on Statecraft, Indianapolis - Cambridge 2012.
Pokaż w Google Scholar
Milevski L., The idea of genius in Clausewitz and Sun Tzu, „Comparative Strategy” 2019, t. 38, nr 2.
Pokaż w Google Scholar
Musco S., Introducing al-Ansari as a classic of intelligence, „Comparative Strategy” 2017, t. 36, nr 2.
Pokaż w Google Scholar
Nehru J., The Discovery of India, Delhi 1981,
Pokaż w Google Scholar
O’Dowd E., Waldron A., Sun Tzu for strategists, „Comparative Strategy” 1991, t. 10, nr 1.
Pokaż w Google Scholar
Rosello V.M., Clausewitz’s Contempt for Intelligence, „Parameters” 1991, t. 21, nr 1.
Pokaż w Google Scholar
Shoham D., Michael L., The intelligence dimension of Kautilyan statecraft and its implications for the present, „Journal of Intelligence History” 2016.
Pokaż w Google Scholar
Sun Tzu, Sztuka Wojny, https://www.lazarski.pl/fileadmin/user_upload/dokumenty/student/Sun_Tzu_sztuka_wojny.pdf (dostęp: 15.09.2023).
Pokaż w Google Scholar
Thiébault P., Manuel Général du service des États-majors généraux et divisionnaires dans les armées, Paris 1813.
Pokaż w Google Scholar
Warner M., The divine skein: Sun Tzu on intelligence, „Intelligence and National Security” 2006, t. 21, nr 4.
Pokaż w Google Scholar
Weber M., Polityka jako zawód i powołanie, Kraków - Warszawa 1998.
Pokaż w Google Scholar
